مباحث مربوط در این نشست علمی در حوزه تاثیرها و کاربردهای فیزیک پلاسما در نجوم می باشد و مخاطبین می توانند پس از هر ارائه با موضوعات پژوهشی جدیدی در حوزه نجوم آشنا شده و در آینده با مشاوره گروه آذرخش پارسی آن را ادامه دهند.

همچنین شرکت در این نشست فرصتی برای عضویت رایگان در گروه پژوهشی آذرخش پارسی خواهد بود که علاقه مندان طی آن در بازه زمانی یک ساله در صورت موفقیت در انجام یک طرح پژوهشی و َشنایی با روش تحقیق و مقاله نویسی به عنوان عضو پیوسته در این گروه انتخاب می گردند.

حضور در این نشست برای عموم علاقه مندان آزاد است.

ثبت نام در نشست پلاسما اخترفیزیک

معرفی سخنرانان و موضوعات ارائه شده در نشست:

والاس تورنهیل

والاس تورنهیل از موسسین پروژه آذرخش است، و دارای مدارک تحصیلات تکمیلی هم در فیزیک و هم در مهندسی برق الکترونیک از دانشگاه کانبرای استرالیا است، زمینه پژوهشی وی درباره نقش الکترومغناطیس و پلاسما در اخترفیزیک و همچنین درباره جریان شناسی مدل های علمی در فلسفه علم است، تورنهیل عضو پیوسته انجمن IEEE است و مقالات متعددی در زمینه پلاسما اخترفیزیک در ژورنال های IEEE به چاپ رسانده است، تورنهیل در این نشست درباره معرفی مدل های جدید غیراستاندارد در کیهان شناسی و بحران ها و چالش های پیش روی فیزیک توضیح می دهد. لازم به ذکر است تورنهیل دارنده مدال طلای آکادمی علوم Telesio-Galilei و همچنین برنده جایزه فلسفه علم NPA Sagnac در دانشگاه مریلند امریکا می باشد.

ارائه این سخنرانی به زبان انگلیسی و به صورت ویدئوکنفرانس زنده خواهد بود.

ایگنه باگاشوف

ایگنه باگاشوف، پژوهشگر فیزیک نظری در زمینه QCD در پژوهشکده مشترک انرژی و تحقیقات هسته ای SOSNY دانشگاه مینسک بلاروس می باشد که در زمینه اخترفیزیک هم مطالعات و پژوهش هایی انجام داده است، فعالیت های وی در حوزه اخترفیزیک بیش تر در زمینه نقش جریان های بیرکلند در فضای میان سیاره ای و فضای اطراف منظومه شمسی بوده است که ارائه ایشان در این نشست هم به همین موضوع اختصاص دارد.

جریان های بیرکلند از ساختارهای پلاسما هستند که در فیزیک خورشید یا انفجارهای ابرنواختری مشاهده شده است، مطالب مرتبط با این جریان ها را می توانید از طریق جست و جو در همین سایت نیز دنبال کنید. جریان های بیرکلند در فضای اطراف منظومه شمسی در صورت مشاهده می توانند پاسخگوی بسیاری از سوالات ما در زمینه فیزیک بین ستاره ای و منظومه شمسی باشد.

ارائه این سخنرانی به زبان انگلیسی و به صورت ویدئوکنفرانس زنده خواهد بود.

دکتر نرگس فتحعلیان

دکتر نرگس فتحعلیان، عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور و دانش آموخته دانشگاه های مرکز تحصیلات تکمیلی زنجان و صنعتی شریف در رشته فیزیک و اخترفیزیک است، زمینه پژوهشی ایشان در زمینه فیزیک خورشید است و مقالات ایشان در زمینه فیزیک تاج خورشید در ژورنال ها و کنفرانس های مختلف به چاپ رسیده است. موضوع ارائه ایشان در این نشست حلقه ها و شراره های تاج خورشیدی خواهد بود، تاج خورشید به عنوان آخرین لایه جو خورشید شناخته می شود و پدیده های حلقه ها و شراره های خورشید مربوط به این ناحیه می شود، این دو پدیده از موضوعات مورد بحث و چالش برانگیز در زمینه فیزیک خورشید است.

محمدرضا شفیع زاده

محمدرضا شفیع زاده، دانش آموخته دانشگاه زنجان در رشته فیزیک با موضوع پژوهشی در زمینه مگنتوسفر زمین با راهنمایی دکتر عابدینی و مشاوره دکتر مایکل کلاریژ است، او از موسسین گروه پژوهشی آذرخش پارسی و برنده جایزه اسکولارشیپ سال ۲۰۱۵ پروژه آذرخش در آریزونای امریکا می باشد. از وی مقالاتی در زمینه نقش فیزیک پلاسما در ساختار سیارک ها و علوم سیاره ای و همچنین نقش آزمایشگاه های پلاسما در شبیه سازی های اخترفیزیک در کنفرانس های داخلی و بین المللی وجود دارد. موضوع ارائه وی در این نشست ساختار دولایه های پلاسما در مگنتوسفر زمین است.

مگنتوسفر یا مغناطوکره فضای تحت تاثیر میدان مغناطیسی زمین گفته می شود که بیش ترین تاثیر پذیری را از بادهای خورشیدی دارد، ساختار مغناطوکره از زمان کشف آن تا کنون مورد بررسی های مختلفی قرار گرفته است، بنا بر داده های ماهواره های موجود در مغناطوکره یکی از ساختارهایی که برای آن می توان تصور کرد، ساختار دولایه های پلاسما است، ما قبلا درباره این ساختار در این سایت توضیحاتی داده بودیم، با این حال در این ارائه مغناطوکره، ساختار دولایه پلاسما و داده ای ماهواره ای از ابتدا معرفی خواهند شد.

شیرین زندیان

شیرین زندیان، دانش آموخته هواشناسی با موضوع پژوهشی “اثرات رعد و برق و بی هنجاری های یون سپهری” با راهنمایی دکتر جغتایی از دانشگاه یزد است، دارای سابقه پژوهشی در زمینه زمان سنجی ستارگان متغیر گرفتی و ارائه مقاله در این زمینه در ژورنال بین المللی، ارائه مقاله در زمینه اثرات رعد و برق در سمپوزیوم بین المللی دینامیک و تابش جوی روسیه و کنفرانس بین المللی ژئوفیزیک ایران است، همچنین وی در حال حاضر در طرح پژوهشی فوتومتری از یکی از کهکشان های اقماری آندرومدا با مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات ایران IPM، همکاری دارد. وی در این نشست با موضوع جو سیارات دیگر ارائه خواهد داشت، نکته حائز اهمیت آن است که فیزیک پلاسما نقش موثری در فیزیک جو دارد و در توضیح اتمسفر لحاظ می گردد.

سبا حفیظی

سبا حفیظی، سمینار درسی خود را در رشته زلزله شناسی موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران با موضوع ارتباط بین فعالیت های خورشیدی و زلزله های زمین با راهنمایی دکتر فتاحی (ریاست مرکز سن یابی موسسه ژئوفیزیک و پژوهشگر دانشگاه آکسفورد) ارائه داده است، زمینه پژوهشی وی در زلزله شناسی سن یابی است، اما دارای سابقه پژوهشی در زمینه علوم سیاره ای به خصوص در زمینه سیارک ها و دنباله دارها می باشد، وی مترچم کتاب “دنباله دارهای الکتریکی” است که مربوط به یکی از مدل های نوین درباره دنباله دارها است، او در این نشست با موضوع سمینار تحقیقاتی خود در دانشگاه ارائه خواهد داشت.

با توجه به صدمات مالی و جانی زمین لرزه ها، دانشمندان همواره در پی راهی برای پیش بینی این رویداد طبیعی و کاهش صدمات ناشی از آن بوده اند. اما هیچ یک از روشهای پیش بینی به طور کامل و بدون نقص قادر به پیش بینی نبوده اند، چرا که زلزله امری به واقع پیچیده است. پس از تلاشهای ناموفق در پیش بینی، دانشمندان چندین عامل را به عنوان پیش نشانگر زلزله در نظر گرفتند که با مانیتور آنها بتوانند از آنها به عنوان یک زنگ خطر برای وقوع زلزله ی احتمالی استفاده کنند. در این ارائه قصد داریم با تکیه بر مطالعات علمی گزارشی بر رصد فعالیتهای خورشیدی و ارتباط آن با زمین لرزه ها ارائه کنیم. و به این سوال پاسخ دهیم که آیا فعالیتهای خورشیدی میتوانند به عنوان یک پیشنشانگر مورد مطالعه قرار بگیرند؟

کیارش دانش

کیارش دانش، دانش آموخته فیزیک از دانشگاه مازندران است، وی تحقیقات خود در زمینه پلاسما اخترفیزیک را در زمینه اخترفیزیک ستاره ای، تولد ستارگان و ستارگان نارس آغاز کرده است، او مترجم کتاب پلاسمای اخترفیزیکی است، این کتاب از رفرنس های درسی دانشگاه مری کوئن لندن محسوب می گردد که سال گذشته توسط انتشارات رمز به چاپ رسید، وی در این نشست با موضوع شوک های الکترومغناطیسی در فضای بین ستاره ای ارائه خواهد داشت.

فضای میان‌ستاره‌ای توسط پدیده‌های مختلفی آشفته می‌شود که انفجارهای ابرنواختری تنها یک نمونه از آنها هستند. در این انفجارها، با افزایش فشار، ناحیه‌ی آشفته شده گسترش پیدا کرده و اگر گسترش آن از یک حد مشخص فراتر رود، یک جبهه‌ی شوک شکل می‌گیرد که هدایت کننده‌ی آن گسترش فشار خواهد بود؛ به جریان‌های ورودی به این جبهه‌ی شوک، شوک یا موج شوک گفته می‌شود. بنابراین می‌توان گفت که خود شوک، یک اختلال یا آشفتگی غیرقابل بازگشت، برپایه‌ی فشار و دینامیک شاره‌ها است.

پرستو غزنوی

پرستو غزنوی، از جمله معدود دانشجویانی است که در رشته زمین شناسی ایران طرح پژوهشی خود را در دانشگاه تهران با موضوع شخانه ها و شهاب سنگ ها با همکاری اساتیدی از سازمان فضایی سوئد و مرکز مطالعات و آموزش علوم زمین فرانسه می گذراند. موضوع ارائه وی در این نشست درخشندگی سطحی گانیمد و پلاسمای مشتری خواهد بود.

مشتری به دلیل فعالیت های الکترومغناطیسی زیاد خود تاثیر گذاری زیادی روی قمرهای نزدیک خود به خصوص اقماری گالیله ای دارد، به عنوان مثال تاثیر آن بر روی قمر آیو پیش تر معرفی و مورد بررسی قرار گرفته است که مطالبی از آن در همین سایت نیز قابل مشاهده است، اما این ارائه به درخشندگی های جالب توجه سطح گانیمد اختصاص دارد که می تواند گفت شاید تحت تاثیر پلاسمای مشتری باشد.

خورشید، چرخه ای خورشیدی را تجربه می کند که حدود ۲۲ سال طول می کشد،  در طول این چرخه  نوسان توان خروجی و تعداد لکه های خورشیدی در سراسر سطح خورشید قابل مشاهده است. در آغاز دوره ی ۱۱ ساله ی اخیر, که انتظار افزایش لکه های خورشیدی می رفت, یک تاخیر وجود داشت ; فعالیت های خورشیدی در زمانی که افزایش آنها پیش بینی شده بود ، خیلی کم و خاموش ماندند.

با این حال از اواخر فوریه سال ۲۰۱۴ , آن دوره ی خاموشی و ساکن ماندن خورشید، با انفجار یک زبانه ی خورشیدی بزرگ از ناحیه ی یک لکه ی خورشیدی فعال, و سپس چندین شوک قدرتمند نیز از دیگر لکه های خورشیدی پرانرژی تر به پایان رسید, که درتصویر بالای صفحه نشان داده شده است.

با توجه به اتفاق آراء, زبانه های خورشید, یا فوران های جرم از تاج (Coronal Mass Ejection), زمانی که حلقه های مغناطیسی دراتمسفر خورشید با یکدیگر “از نو متصل” می شوند, رخ می دهد و باعث یک اتصال کوتاه می شوند. گفته می شود که آزاد شدن آنی ( انفجاری ) انرژی مغاطیسی باعث شتاب دادن گاز های داغ به سمت فضا می شود. هیچکس نمی داند ” باز اتصالی مغناطیسی ” چه چیزی است, اما به عنوان تنها توضیح توسط دانشمندان فیزیک خورشید برای پدیده ی فوران های جرم و زبانه های خورشیدی ارائه شده است.

از آنجا که رسیدن CME ها و برهمکنش آنها با میدان مغناطیسی زمین،  روشنایی و فرکانس شفق های قطبی را افزایش می دهند، می توان نتیجه گرفت که آنها جریانی از ذرات باردار الکتریکی هستند. اگر چه دانشمندان، بیرون ریختن جریان یون ها از خورشید را به عنوان “باد” از خورشید یاد می کنند، و این که این ذرات اتمی مانند بارانی از خورشید به سمت زمین می آیند , و جذب شدن و حرکت آن ها در راستای میدان مغناطیسی به سمت قطب های کره زمین، به طور قطعی ماهیت الکتریکی شان را مشخص می کند.

وال تورنهیل می گوید که: در حالی که تا کنون زمان و منابع عظیمی را در تلاش برای درک ستاره ها بر اساس تنها یک ایده صرف شده است, کسانی که با پدیده تخلیه پلاسما آشنا هستند به پدیده های مشاهده شده در خورشید به خوبی توجه کرده اند و توضیحات ساده ای برای رویداد های خورشیدی، بر پایه ی نظریات الکتریکی دارند. و اکنون پس از ۱۰۰ سال، ” مدل الکتریکی ستارگان ” شروع  به پدیدار شدن کرده است.

تفکر مرسوم پیش نهاد می کند که خورشید ذرات باردار را همان طور که دامنه امواج صوتی افزایش می یابد،  به سمت فضا شتاب می دهد. فوران های درون فوتوسفر Photo Sphere ازطریق “acoustical wave-guides” که به عنوان “مجراهای شار مغناطیسی” شناخته شده به بیرون حرکت می کنند. ساختارهایی به نام  spicules، هزاران کیلومتر بالاتر از فوتواسفر بالا می روند و با خودشان گازهای داغ را حمل می کنند. رفتار کلی آن اشاره می کند که طبیعت این پدیده از جنس الکترومغناطیس است, نه جنبشی وصوتی.

با توجه به پلاسمای بین ستاره ای، نسبت به آن، خورشید مکان هندسی با بار مثبت است. لکه های خورشیدی زمانی که تخلیه های الکتریکی در فوتوسفر نفوذ می کنند, ظاهر می شوند, و اجازه می دهد که جریان الکتریکی در عمق آن جاری شود. لوله های شار الکترومغناطیسی خورشید، قسمت های درونی سرد تر خورشید را تحت الشعاع قرار می دهند. همچنین ، این لوله های شار الکترومغناطیسی بدون شک نقشی در اتصال محیط الکترومغناطیس خورشید با یونوسفر زمین دارند.

همان طور که نظریه خورشید الکتریکی شرح می دهد, لکه های خورشیدی, زبانه ها, گرم شدن تاج و تمام فعالیت های دیگر خورشیدی،به طور حتم و با بیشترین احتمال، نتایج نوسانات در ورودی های جریان های الکتریکی کهکشان ما  هستند. رشته های جریان بیرکلند به آرامی از کنار منظومه شمسی چرخش کرده و به عنوان تامین کننده نیرو،به اندازه بیشینه یا کمینه( ماکسزیمم یا مینیمم که در دوره های خورشیدی دیده می شود) برای خورشید، از ناحیه منظومه شمسی عبور می کنند. همچنین خورشید می تواند چرخه ای که  تحت تاثیر مدار کهکشانی خود است را هم تجربه کند.

طول مدار الکتریکی که به خورشید متصل است ناشناخته است, اما احتمالا هزاران سال نوری طول دارد. چه مقدار انرژی الکتریکی ممکن است در چنین محدوده مغناظیسی  “خطوط انتقال “وجود داشته باشد؟ هیچکس نمی داند, اما اختر شناسان به طور مستمر توسط انفجارهای باور نکردنی که از زبانه های خورشیدی مشاهده می شود, شگفت زده می شوند.

استفان اسمیت

مترجم: امید محمدی

 Solar Max – translator: Omid Mohammadi

هرگونه استفاده از این متن با ذکر نام “بخش فارسی پروژه آذرخش” بلا مانع است

اکتشافاتی که موجب تعجب گروه تخصصی پروژه افق های نو و دیگران تحلیل گران علوم سیاره ای و اخترفیزیک شد.

در این فیلم کوتاه، والاس تورنهیل، نایب رئیس و پژوهشگر پروژه آذرخش، به تحلیل قمرهای پلوتو از دیدگاه مدل الکتریکی می پردازد.

ترجمه و زیرنویس: آرمیتا حاجی زاده

فیلم با زیرنویس فارسی و حجم ۴۴ مگابایت، دانلود

Pluto ‘Pandemonium’ – Space News with Persian subtitle

Translator: Armita Hajizadeh

Download