نور شهرها و شفق قطبی، هر دو پدیده‌هایی هم‌جنس در پلاسما اما با مقیاس‌های متفاوت هستند.

ما درک بسیار خوبی از سرچشمه‌ی نور شهرها داریم، حتی می‌دانیم که نور و منبع تامین‌کننده‌ برق آن لزوما در یک نقطه قرار ندارند. در واقع تعدادی مولد برق وجود دارند که به سدها، کوره‌‌های سوخت زغال‌سنگ و یا آسیاب‌های ‌بادی متصل هستند و برق تولید می‌کنند، سپس کابل‌های فشار قوی برق تولید شده را به سراسر کشور منتقل می‌کنند. برق هدایت شده بعد از تبدیل شدن به برق شهری در ایستگاه‌های برق[۱] به نقاط مختلف توزیع می‌شود و سپس میلیون‌ها کاربر تنها با فشردن یک کلید، آن را وارد مدار الکتریکی کرده و لامپ را روشن می‌کنند. اگر تا به حال زیر کابل‌های انتقال برق فشار قوی ایستاده باشید، صدای وزوز کردن جریان برق[۲] را شنیده‌اید، اما از فضا، شما فقط انتهای خط انتقال برق، یا همان نور شهرها را می‌توانید ببینید.

به‌طور مشابه، جریان برقی که موجب درخشیدن شفق‌های قطبی می‌شود در نقطه‌ای بسیار دورتر، روی خورشید، تولید شده و با استفاده از یک کابل نامرئی یا همان بادهای خورشیدی[۳] منتقل می‌شود. کاوش‌گرهای ساخت دست بشر در فضا، تجهیزاتی دارند که طوفان‌های خورشیدی را رصد کرده و چگالی پروتون‌ها را در هر سانتی‌متر مکعب اندازه‌گیری می‌کنند.

در مغناطیس‌سپهر[۴] زمین، کابل‌هایی به شکل رشته‌ یا صفحه‌هایی از جنس پلاسما، جریان‌ الکتریکی پدیدآورنده‌ی شفق‌ قطبی را حمل می‌کنند. این ساختارهای پلاسمایی که در آزمایشگاه‌ و فضا رفتار یکسانی دارند، انرژی را از پلاسمای مغناطیس‌سپهر (پلاسماکره)[۵] گرفته و به قطب‌ها انتقال می‌دهند تا قطب‌های مغناطیسی را روشن کنند.

نور شهرها و شفق‌های قطبی هر دو به وسیله‌ی مداری الکتریکی می‌درخشند. اگر مداری وجود نداشته باشد، نوری هم وجود نخواهد داشت. ما بر اساس تجربه می‌دانیم کدام قسمت‌ها را برای یافتن نقاط اتصال مدار تامین برق شهری جست‌وجو کنیم و می‌دانیم که با قطع شدن این مدار در هر نقطه از آن، نور شهر از دست خواهد رفت.  از طرفی بشر تنها برای چند دهه است که فناوری لازم برای مشاهده‌ی مدار الکتریکی شفق‌های قطبی را در اختیار دارد. ایاکنون می‌توان پرسید که چه مدت زمان لازم است تا تجربیات جدیدمان راهی در اختیارمان قرار دهد که بر اساس آن بتوانیم، همه‌ی مدارهای الکتریکی موجود در فضا را شناسایی کنیم؟

[۱] Substation

[۲] Buzz of Electricity

[۳] Solar wind

[۴] Magnetosphere

[۵] Plasmasphere

مترجم: بهاره مجرد

Translator: Bahareh Mojarrad

Complete the Circuit

هانس اولوف گوستاو آلفون متولد ۳۰ مه سال ۱۹۰۸ در نورکوپینگ سوئد، درگذشت ۲ آپریل ۱۹۹۵ در جورشلم سوئد می‌باشد. آلفون سوئدی به عنوان یکی از بنیانگذاران و پدران فیزیک پلاسما و کاربردهای پلاسما در فیزیک فضا به شمار می‌رود. او اکتشافات و خدمات زیادی در زمینه پیش‌برد پلاسما در علوم زمین و پلاسمای کیهانی انجام داد. فعالیت‌های آلفون در زمینه توسعه نظریه مگنتوهیدرودینامیک منجر به اخذ جایزه نوبل فیزیک در ۱۹۷۰ شد.

وی در ابتدا در رشته مهندسی برق مشغول به تحصیل بود اما بعد از آن به پژوهش و تدریس فیزیک پلاسما پرداخت، تحقیقات آلفون در زمینه کاربردهای پلاسما در فیزیک فضا و نجوم شامل ایجاد و بسط تئوری‌هایی در زمینه شفق‌های قطبی، کمربندهای ون‌آلن، تاثیر طوفان‌های مغناطیسی بر میدان مغناطیسی زمین، میدا‌ن‌های مغناطیسی و الکتریکی در پلاسمای کیهانی، مغناطیس زمین و نقش پلاسما در فیزیک کهکشان است.

معرفی

در سال ۱۹۳۷ آلفون برای اولین بار ادعا کرد که اگر پلاسما حالت ماده غالب در جهان باشد، جریان‌های الکتریکی در کیهان وجود دارند که می‌توانند میدان مغناطیسی کهکشانی ایجاد کنند. بعد از اخذ جایزه نوبل فیزیک در سال ۱۹۷۰، در سخنرانی نوبل خود او تاکید کرد که:

“برای درک پدیده‌ها در فضایی که پلاسما در آن غالب است، لازم است نه تنها میدان مغناطیسی، بلکه میدان الکتریکی و جریان‌های الکتریکی هم مورد بررسی قرار گیرند. فضا با شبکه‌ای از جریانات پر شده است که این شبکه انرژی و حرکت را در فاصله‌های بسیار دور نیز منتقل می‌کند. جریان‌ها اغلب به ساختارهای جریان رشته‌ای یا جریان سطحی تنگش پیدا می‌کنند و به فضای میان‌ستاره‌ای، میان‌کهکشانی یا به صورت ساختار سلولی به فضا می‌روند.”

در سال ۱۹۷۴ او فعالیت‌های پژوهشی خود را روی شفق‌های قطبی منطبق با میدان جریان‌های الکتریکی آغاز کرد، فعالیتی که پایه و بنیان آن مدت‌ها قبل توسط کریستین بیرکلند گذاشته شده بود. پژوهش‌های آلفون مبتنی بر داده‌های ماهواره‌ای بود که تئوری بیرکلند را تایید می‌کرد.

آموزش و تحصیلات

آلفون دکترای خود را در سال ۱۹۳۴ از دانشگاه اوپسالای سوئد دریافت کرد، آلفون در دوره دکترا از رساله خود با عنوان “بررسی امواج الکترومغناطیسی بسیار کوتاه” دفاع کرد، در همان سال او در دانشگاه‌ محل تحصیل خود به عنوان استاد فیزیک مشغول به کار بود و همچنین به طور همزمان در موسسه تحقیقاتی فیزیک نوبل استکهلم نیز به تدریس فیزیک مشغول بود. در سال ۱۹۴۰ به مرتبه استاد تمامی (پروفسور) فیزیک موسسه تحقیقاتی سلطنتی سوئد در استکهلم در زمینه تئوری الکترومغناطیس و اندازه‌گیری‌های الکتریکی رسید. در سال ۱۹۴۵ وی سمت غیر انتصابی علمی “کرسی الکترونیک” را از آن خود کرد، که در سال ۱۹۶۳ عنوان وی به “کرسی دار فیزیک پلاسما” تغییر کرد. در سال ۱۹۶۷ سوئد را ترک کرد و مدتی را در شوروی سابق به سر برد و از آن‌جا به امریکا رفت و به طور همزمان در دپارتمان‌های مهندسی برق دانشگاه‌های کالیفرنیا – سن دیگو و کالیفرنیای جنوبی به تدریس و پژوهش پرداخت.

آلفون در درجه اول خود را یک مهندس برق می‌دانست. تا پیش از کسب جایزه نوبل کسی آلفون را به عنوان یک متفکر برجسته در جامعه علمی جهانی لحاظ نمی‌کرد و با ورود کردن به دنیای کیهان‌شناسی و اخترفیزیک، آن هم ورود به فضاهایی که تا زمان خود منجمین حرفه‌ای به آن وارد نشده بودند مورد توبیخ جامعه اخترفیزیکدانان و کیهان‌شناسان زمان خودش قرار گرفت.

مشارکت‌ها

کار آلفون بری مدت‌ها توسط دانشمند ارشد فیزیک فضا، سیدنی چاپمن مورد بحث قرار گرفت، آلفون تا مدت‌ها به ندرت مورد پذیرش و توجه دانشمندان بود، او یک بار مقاله‌ای را درباره طوفان‌های مغناطیسی و شفق‌های قطبی به “ژورنال امریکایی مغناطیس زمین و الکتریسیته اتمسفری” ارسال کرد، اما مقاله وی به دلیل این که با فیزیک محاسباتی زمان خود نامتعارف بود مورد پذیرش قرار نگرفت و پس فرستاده شد. این گونه برخوردها با آلفون تا جایی پیش رفت که بسیاری از فیزیکدانان او را به عنوان فردی با عقاید نامعقول مورد خطاب قرار می‌دادند. استفان جی بروش درباره آلفون نوشت: “….او همچنان به عنوان یک مهاجر بیرون از خانه باقی ماند و حتی بعد از کسب جایزه نوبل نیز تنها احترام تعداد کمی از دانشمندان زمان خودش را به دست آورد و اغلب به وی تحمیل می‌شد که مقالات خود را در ژورنال‌های رده پایین منتشر کند.” آلفون خود در این زمینه می‌گوید:

“وقتی من پدیده‌های پلاسما را منطبق بر این فرمول ارائه می‌کنم، بیش‌تر داوران چیزی را که می‌گویم درک نمی‌کنند و مقالاتم را رد می‌کنند. با توجه به سیستم داوری علمی که در ایالات متحده حاکم است، این به این معنی است که مقالات من به ندرت توسط ژورنال‌های معتبر امریکایی منتشر می‌شوند.”

آلفون علاوه بر نوبل فیزیک در سال ۱۹۸۸ برنده مدال “بووی” انجمن ژئوفیزیک امریکا شد، این مدال به دلیل تحقیقات وی روی دنباله‌دارها و پلاسمای منظومه‌شمسی به وی اهدا شد. آلفون یکی از معدود دانشمندان غیر روس و غیر امریکایی است که همزمان در آکادمی‌های علوم امریکا و شوروی عضویت داشته است.

تحقیقات

آلفون به عنوان بازیگر اصلی تحقیقات در زمینه‌های زیر در فیزیک محسوب می‌شود:
فیزیک پلاسما
باریکه ذرات باردار
فیزیک میان‌سیاره‌ای
فیزیک مگنتوسفر
مگنتوهیدرودینامیک
پدیده‌های خورشیدی به خصوص بادهای خورشیدی
علوم شفقی
در سال ۱۹۳۹ آلفون تئوری طوفان‌های مغناطیسی و شفق‌های قطبی و تئوری دینامیک پلاسمای مگنتوسفر زمین را ارائه داد

تحقیقات آلفون در زمینه فیزیک فضا:
تئوری کمربندهای ون‌آلن
کاهش میدان مغناطیسی زمین در طوفان‌های مغناطیسی
مگنتوسفر
ساختار دم دنباله‌دارها
ساختار منظومه‌شمسی
دینامیک پلاسمای کهکشانی
ماهیت اساسی کیهان

تحقیقات آلفون ادامه نگاه بنیانگذار فیزیک مگنتوسفر، کریستین بیرکلند بود که در اواخر قرن ۱۹ رفتار مگنتوسفر زمین و ایجاد شفق‌های قطبی را به دلیل جریان‌های الکتریکی مگنتوسفری می‌دانست.

تحقیقات آلفون در راستای تکنولوژی:
شتاب‌دهنده‌های باریکه ذرات
کنترل گداخت ترموهسته‌ای
پرواز‌های فراصوت
پیش‌ران‌های راکت
سیستم‌های ترمزی فضاپیما

در اخترفیزیک:
میدان مغناطیسی کهکشانی
اثرات غیر گرمایی تابش رادیویی سینکروترون از چشمه‌های نجومی

نوسانات ضعیف پلاسمای هیدرومگنتیک به افتخار آلفون تحت عنوان “امواج آلفون” نامگذاری شده است. بسیاری از تئوری‌های آلفون که مورد مناقشه منجمین بود با پیش‌رفت دستگاه‌های اندازه‌گیری و اندازه‌گیری‌های مغناطیسی تا اواخر دهه ۸۰ میلادی به تایید رسیدند. اما آلفون به این قضیه منتقد بود که جایگاه پلاسما در کتاب‌های درسی اخترفیزیک ضعیف است:

“یک مطالعه از تعداد کتاب‌های رفرنس اصلی تدریس اخترفیزیک که مفاهیم مهمی همچون دولایه‌ها، سرعت بحرانی، پدیده‌های تنگش و مدار را مورد بحث قرار می‌دهد انجام شده است. نتیجه آن بود که دانشجویان از نقش این پدیده‌ها در اخترفیزیک در حالی به طور کامل غافل هستند که این پدیده‌ها بیش‌تر از نیم قرن است شناخته شده‌اند.”

آلفون گزارش داد که ۱۷ کتاب رفرنس درسی اصلی اخترفیزیک را مورد بررسی قرار داده که هیچ‌یک از آن‌ها پدیده‌های تنگش و سرعت بحرانی یونیزاسیون را بررسی نکرده فقط دو تای آن‌ها مدار و سه تای آن‌ها دولایه‌ها را نام برده‌اند.

کیهان‌شناسی آلفون

آلفون و همکارانش یک تئوری کیهان‌شناسی جایگزین را ارائه کردند و به همراهی اسکار کلین مدل کیهان‌شناسی کلین-آلفون را ارائه کرد. آلفون بر این عقیده بود که مشکل تئوری بیگ‌بنگ این است که اخترفیزیکدانان مبدا آن و مبدا جهان را با استناد به معادلات ریاضی روی تخته‌سیاه به دست آورده‌اند. به عقیده او بیگ‌بنگ اسطوره و افسانه‌ای بود که برای تبیین خلقت جهان ارائه شده است.

سال‌های آخر

در سال ۱۹۹۱ آلفون با درجه استاد تمامی (پروفسور) در رشته مهندسی برق دانشگاه کالیفرنیا – سن دیگو و فیزیک پلاسما موسسه تحقیقاتی سلطنتی استکهلم سوئد بازنشست شد. آلفون بیش‌تر زندگی خود را در حال تردد بین امریکا و سوئد گذراند و در سن ۸۶ سالگی درگذشت.

سیارک ۱۷۷۸ آلفون به افتخار وی نامگذاری شده است، دلیل این نامگذاری نقش آلفون و سهم برجسته علمی او در درک پدیده‌های پلاسما در منظومه‌شمسی و سایر مقیاس‌های کیهانی بود.

زندگی شخصی

آلفون شوخ طبع بود و بیان طنز داشت، فعال اجتماعی بود در جنبش‌های خلع سلاح جهانی مشارکت و عضویت داشت. نسبت به رایانه‌ها و بروکراسی کامپیوتری بی‌اعتمادی خاصی داشت. علاوه بر مهندسی برق و فیزیک پلاسما، در رشته‌های تاریخ علم و فلسفه و ادیان شرقی نیز تحصیلات مقدماتی داشت. به زبان‌های سوئدی، انگلیسی، آلمانی، فرانسوی و روسی تسلط کامل داشت و تا حدی اسپانیایی و چینی می‌دانست.

آلفون ۶۷ سال با همسرش کیرستن زندگی کرد، آن‌ها چهار دختر و یک پسر داشتند، پسرش هم اکنون به عنوان یک فیزیکدان در سوئد مشغول به فعالیت است، یکی از دخترهایش نویسنده و دیگری وکیل و همگی ساکن سوئد هستند.

افتخارات

۱۹۴۷: عضویت در آکادمی علوم سلطنتی سوئد
۱۹۴۷: عضویت در آکادمی علوم مهندسی سلطنتی سوئد (استعفا در ۱۹۸۰)
۱۹۵۸: عضو خارجی آکادمی علوم شوروی
۱۹۶۲: عضویت در آکادمی علوم و هنرهای امریکا
۱۹۶۵: اخذ مدرک دکترای افتخاری علوم از دانشگاه نیوکاسل
۱۹۶۶: عضو خارجی آکادمی علوم امریکا
۱۹۶۷: مدال طلای انجمن نجوم سلطنتی سوئد
۱۹۷۰: نوبل فیزیک
۱۹۷۱: مدال لومونوسف آکادمی علوم شوروی
۱۹۷۱: مدال طلای موسسه فرانکلین
۱۹۷۲: عضو خارجی انجمن ملی علوم هند
۱۹۷۴: عضو خارجی آکادمی علوم یوگسلاوی
۱۹۷۷: اخذ دکترای افتخاری از دانشگاه آکسفورد
۱۹۸۰: عضو خارجی انجمن سلطنتی انگلستان
۱۹۸۵: اخذ دکترای افتخاری از دانشگاه استکهلم
۱۹۸۷: مدال طلای بووی، انجمن ژئوفیزیک امریکا
۱۹۹۴: مدال دیراک، دانشگاه ولز جنوبی استرالیا و موسسه فیزیک استرالیا

اختراعات

دستگاه تیوب الکترون‌های فرکانس بالا
سیستم ایجاد درجه‌ حرارت‌های بسیار بالا
سیستم ذخیره انرژی two-vessel

مترجم: محمدرضا شفیع‌زاده

Hannes Alfven – Translator: Mohammad Reza Shafizadeh

چکیده مقاله به شرح زیر می‌باشد:

چکیده
در این پژوهش، با بررسی داده‌های الکتریکی به دست آمده توسط آشکارسازهای ماهواره‌های ون‌آلن، با استفاده از روش تبدیل فوریه سریع داده‌های الکتریکی، ساختار پلاسمای مغناطوکره زمین در ناحیه پلاسماکره و کمربندهای ون‌آلن تعیین گردید، بررسی‌های انجام شده مبتنی بر فرضیات ارائه شده توسط هانس آلفون و آنتونی پرات استوار بود. مطالعات گذشته مبتنی بر فرضیات فیزیک پلاسما و داده‌های ماهواره‌های قدیمی بود، نتیجه تحلیل دادههای الکتریکی به کار رفته توسط ما می‌تواند به عنوان آزمون فرضیات پیشین مطرح شود، همچنین نشان می‌دهد که ساختار پلاسما در این ناحیه از مغناطوکره به صورت دولایه پلاسما یا دولایه الکتریکی در مقیاس بزرگ است.

برای دریافت اصل مقاله میتوانید از طریق بخش نظرات و یا ایمیل اقدام نمایید.

وبینار میدان مغناطیسی به عنوان فاکتور زیست پذیری سیارات، توسط محمدرضا شاه جهان – دانلود

وبینار آشنایی با مغناطوکره زمین، توسط محمدرضا شفیع زاده – دانلود

سخنرانی های والاس تورنهیل و باگاشوف طبق قرار قبلی به صورت ویدئوکنفرانس زنده و مابقی سخنرانی ها به صورت حضوری انجام شد، در پایان نیز به تمامی شرکت کنندگان گواهی حضور در مراسم اعطا گردید.

معرفی سخنرانان (به ترتیب ارائه): والاس تورنهیل (کیهان شناسی جدید و بحران های فیزیک)، دکتر نرگس فتحعلیان (حلقه ها و شراره های تاج خورشید)، پرستو غزنوی (درخشندگی سطح گانیمد و پلاسمای مشتری)، کیارش دانش (شوک های الکترومغناطیسی در فضای میان ستاره ای)، سبا حفیظی (ارتباط فعالیت های خورشیدی و زلزله ها)، محمدرضا شفیع زاده (ساختار دولایه های پلاسما در مگنتوسفر زمین)، شیرین زندیان (جو سیاره ای)، باگاشوف (جریان های بیرکلند اطراف منظومه شمسی)

برای توضیحات بیش تر درباره سخنرانان و موضوعات مطرح شده اینجا را کلیک کنید.

عوامل اجرایی:

فربد دشتی و پوریا شیخی (مدیران اجرایی)

حنانه امین پور – بیتا باغانی – محمد پهلوانی – فاطمه فامینی نژاد (اعضای کمیته اجرایی)

زهرا شفیع زاده (عکاس)

قابل توجه کلیه شرکت کنندگان، در صورت تمایل نسبت به تماس با سخنرانان برای طرح پرسش یا همکاری با ایشان و یا در اختیار داشتن فایل های ارائه درخواست خود را با ما در میان بگذارید.

در صورتی که مایل به همکاری پژوهشی با گروه آذرخش پارسی هستید می توانید از طریق منوی “ارتباط با ما” و ارسال ایمیل با ما در تماس باشید.

نشست پلاسما اخترفیزیک

نشست پلاسما اخترفیزیک

نشست پلاسما اخترفیزیک

نشست پلاسما اخترفیزیک

نشست پلاسما اخترفیزیک

نشست پلاسما اخترفیزیک

والاس تورنهیل

دکتر نرگس فتحعلیان

دکتر نرگس فتحعلیان

کیارش دانش

کیارش دانش

سبا حفیظی

سبا حفیظی

محمدرضا شفیع زاده

محمدرضا شفیع زاده

شیرین زندیان

شیرین زندیان

باگاشوف

پوریا شیخی

نشست اخترفیزیک پلاسما

مباحث مربوط در این نشست علمی در حوزه تاثیرها و کاربردهای فیزیک پلاسما در نجوم می باشد و مخاطبین می توانند پس از هر ارائه با موضوعات پژوهشی جدیدی در حوزه نجوم آشنا شده و در آینده با مشاوره گروه آذرخش پارسی آن را ادامه دهند.

همچنین شرکت در این نشست فرصتی برای عضویت رایگان در گروه پژوهشی آذرخش پارسی خواهد بود که علاقه مندان طی آن در بازه زمانی یک ساله در صورت موفقیت در انجام یک طرح پژوهشی و َشنایی با روش تحقیق و مقاله نویسی به عنوان عضو پیوسته در این گروه انتخاب می گردند.

حضور در این نشست برای عموم علاقه مندان آزاد است.

ثبت نام در نشست پلاسما اخترفیزیک

معرفی سخنرانان و موضوعات ارائه شده در نشست:

والاس تورنهیل

والاس تورنهیل از موسسین پروژه آذرخش است، و دارای مدارک تحصیلات تکمیلی هم در فیزیک و هم در مهندسی برق الکترونیک از دانشگاه کانبرای استرالیا است، زمینه پژوهشی وی درباره نقش الکترومغناطیس و پلاسما در اخترفیزیک و همچنین درباره جریان شناسی مدل های علمی در فلسفه علم است، تورنهیل عضو پیوسته انجمن IEEE است و مقالات متعددی در زمینه پلاسما اخترفیزیک در ژورنال های IEEE به چاپ رسانده است، تورنهیل در این نشست درباره معرفی مدل های جدید غیراستاندارد در کیهان شناسی و بحران ها و چالش های پیش روی فیزیک توضیح می دهد. لازم به ذکر است تورنهیل دارنده مدال طلای آکادمی علوم Telesio-Galilei و همچنین برنده جایزه فلسفه علم NPA Sagnac در دانشگاه مریلند امریکا می باشد.

ارائه این سخنرانی به زبان انگلیسی و به صورت ویدئوکنفرانس زنده خواهد بود.

ایگنه باگاشوف

ایگنه باگاشوف، پژوهشگر فیزیک نظری در زمینه QCD در پژوهشکده مشترک انرژی و تحقیقات هسته ای SOSNY دانشگاه مینسک بلاروس می باشد که در زمینه اخترفیزیک هم مطالعات و پژوهش هایی انجام داده است، فعالیت های وی در حوزه اخترفیزیک بیش تر در زمینه نقش جریان های بیرکلند در فضای میان سیاره ای و فضای اطراف منظومه شمسی بوده است که ارائه ایشان در این نشست هم به همین موضوع اختصاص دارد.

جریان های بیرکلند از ساختارهای پلاسما هستند که در فیزیک خورشید یا انفجارهای ابرنواختری مشاهده شده است، مطالب مرتبط با این جریان ها را می توانید از طریق جست و جو در همین سایت نیز دنبال کنید. جریان های بیرکلند در فضای اطراف منظومه شمسی در صورت مشاهده می توانند پاسخگوی بسیاری از سوالات ما در زمینه فیزیک بین ستاره ای و منظومه شمسی باشد.

ارائه این سخنرانی به زبان انگلیسی و به صورت ویدئوکنفرانس زنده خواهد بود.

دکتر نرگس فتحعلیان

دکتر نرگس فتحعلیان، عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور و دانش آموخته دانشگاه های مرکز تحصیلات تکمیلی زنجان و صنعتی شریف در رشته فیزیک و اخترفیزیک است، زمینه پژوهشی ایشان در زمینه فیزیک خورشید است و مقالات ایشان در زمینه فیزیک تاج خورشید در ژورنال ها و کنفرانس های مختلف به چاپ رسیده است. موضوع ارائه ایشان در این نشست حلقه ها و شراره های تاج خورشیدی خواهد بود، تاج خورشید به عنوان آخرین لایه جو خورشید شناخته می شود و پدیده های حلقه ها و شراره های خورشید مربوط به این ناحیه می شود، این دو پدیده از موضوعات مورد بحث و چالش برانگیز در زمینه فیزیک خورشید است.

محمدرضا شفیع زاده

محمدرضا شفیع زاده، دانش آموخته دانشگاه زنجان در رشته فیزیک با موضوع پژوهشی در زمینه مگنتوسفر زمین با راهنمایی دکتر عابدینی و مشاوره دکتر مایکل کلاریژ است، او از موسسین گروه پژوهشی آذرخش پارسی و برنده جایزه اسکولارشیپ سال ۲۰۱۵ پروژه آذرخش در آریزونای امریکا می باشد. از وی مقالاتی در زمینه نقش فیزیک پلاسما در ساختار سیارک ها و علوم سیاره ای و همچنین نقش آزمایشگاه های پلاسما در شبیه سازی های اخترفیزیک در کنفرانس های داخلی و بین المللی وجود دارد. موضوع ارائه وی در این نشست ساختار دولایه های پلاسما در مگنتوسفر زمین است.

مگنتوسفر یا مغناطوکره فضای تحت تاثیر میدان مغناطیسی زمین گفته می شود که بیش ترین تاثیر پذیری را از بادهای خورشیدی دارد، ساختار مغناطوکره از زمان کشف آن تا کنون مورد بررسی های مختلفی قرار گرفته است، بنا بر داده های ماهواره های موجود در مغناطوکره یکی از ساختارهایی که برای آن می توان تصور کرد، ساختار دولایه های پلاسما است، ما قبلا درباره این ساختار در این سایت توضیحاتی داده بودیم، با این حال در این ارائه مغناطوکره، ساختار دولایه پلاسما و داده ای ماهواره ای از ابتدا معرفی خواهند شد.

شیرین زندیان

شیرین زندیان، دانش آموخته هواشناسی با موضوع پژوهشی “اثرات رعد و برق و بی هنجاری های یون سپهری” با راهنمایی دکتر جغتایی از دانشگاه یزد است، دارای سابقه پژوهشی در زمینه زمان سنجی ستارگان متغیر گرفتی و ارائه مقاله در این زمینه در ژورنال بین المللی، ارائه مقاله در زمینه اثرات رعد و برق در سمپوزیوم بین المللی دینامیک و تابش جوی روسیه و کنفرانس بین المللی ژئوفیزیک ایران است، همچنین وی در حال حاضر در طرح پژوهشی فوتومتری از یکی از کهکشان های اقماری آندرومدا با مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات ایران IPM، همکاری دارد. وی در این نشست با موضوع جو سیارات دیگر ارائه خواهد داشت، نکته حائز اهمیت آن است که فیزیک پلاسما نقش موثری در فیزیک جو دارد و در توضیح اتمسفر لحاظ می گردد.

سبا حفیظی

سبا حفیظی، سمینار درسی خود را در رشته زلزله شناسی موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران با موضوع ارتباط بین فعالیت های خورشیدی و زلزله های زمین با راهنمایی دکتر فتاحی (ریاست مرکز سن یابی موسسه ژئوفیزیک و پژوهشگر دانشگاه آکسفورد) ارائه داده است، زمینه پژوهشی وی در زلزله شناسی سن یابی است، اما دارای سابقه پژوهشی در زمینه علوم سیاره ای به خصوص در زمینه سیارک ها و دنباله دارها می باشد، وی مترچم کتاب “دنباله دارهای الکتریکی” است که مربوط به یکی از مدل های نوین درباره دنباله دارها است، او در این نشست با موضوع سمینار تحقیقاتی خود در دانشگاه ارائه خواهد داشت.

با توجه به صدمات مالی و جانی زمین لرزه ها، دانشمندان همواره در پی راهی برای پیش بینی این رویداد طبیعی و کاهش صدمات ناشی از آن بوده اند. اما هیچ یک از روشهای پیش بینی به طور کامل و بدون نقص قادر به پیش بینی نبوده اند، چرا که زلزله امری به واقع پیچیده است. پس از تلاشهای ناموفق در پیش بینی، دانشمندان چندین عامل را به عنوان پیش نشانگر زلزله در نظر گرفتند که با مانیتور آنها بتوانند از آنها به عنوان یک زنگ خطر برای وقوع زلزله ی احتمالی استفاده کنند. در این ارائه قصد داریم با تکیه بر مطالعات علمی گزارشی بر رصد فعالیتهای خورشیدی و ارتباط آن با زمین لرزه ها ارائه کنیم. و به این سوال پاسخ دهیم که آیا فعالیتهای خورشیدی میتوانند به عنوان یک پیشنشانگر مورد مطالعه قرار بگیرند؟

کیارش دانش

کیارش دانش، دانش آموخته فیزیک از دانشگاه مازندران است، وی تحقیقات خود در زمینه پلاسما اخترفیزیک را در زمینه اخترفیزیک ستاره ای، تولد ستارگان و ستارگان نارس آغاز کرده است، او مترجم کتاب پلاسمای اخترفیزیکی است، این کتاب از رفرنس های درسی دانشگاه مری کوئن لندن محسوب می گردد که سال گذشته توسط انتشارات رمز به چاپ رسید، وی در این نشست با موضوع شوک های الکترومغناطیسی در فضای بین ستاره ای ارائه خواهد داشت.

فضای میان‌ستاره‌ای توسط پدیده‌های مختلفی آشفته می‌شود که انفجارهای ابرنواختری تنها یک نمونه از آنها هستند. در این انفجارها، با افزایش فشار، ناحیه‌ی آشفته شده گسترش پیدا کرده و اگر گسترش آن از یک حد مشخص فراتر رود، یک جبهه‌ی شوک شکل می‌گیرد که هدایت کننده‌ی آن گسترش فشار خواهد بود؛ به جریان‌های ورودی به این جبهه‌ی شوک، شوک یا موج شوک گفته می‌شود. بنابراین می‌توان گفت که خود شوک، یک اختلال یا آشفتگی غیرقابل بازگشت، برپایه‌ی فشار و دینامیک شاره‌ها است.

پرستو غزنوی

پرستو غزنوی، از جمله معدود دانشجویانی است که در رشته زمین شناسی ایران طرح پژوهشی خود را در دانشگاه تهران با موضوع شخانه ها و شهاب سنگ ها با همکاری اساتیدی از سازمان فضایی سوئد و مرکز مطالعات و آموزش علوم زمین فرانسه می گذراند. موضوع ارائه وی در این نشست درخشندگی سطحی گانیمد و پلاسمای مشتری خواهد بود.

مشتری به دلیل فعالیت های الکترومغناطیسی زیاد خود تاثیر گذاری زیادی روی قمرهای نزدیک خود به خصوص اقماری گالیله ای دارد، به عنوان مثال تاثیر آن بر روی قمر آیو پیش تر معرفی و مورد بررسی قرار گرفته است که مطالبی از آن در همین سایت نیز قابل مشاهده است، اما این ارائه به درخشندگی های جالب توجه سطح گانیمد اختصاص دارد که می تواند گفت شاید تحت تاثیر پلاسمای مشتری باشد.

سخنرانی ها و برنامه به ترتیب مشخص شده و راس ساعت برگزار گردید و طبق برنامه هم به پایان رسید، جالب ترین حاشیه این نشست، صحبت کردن دکتر مایکل کلاریژ به زبان فارسی به عنوان اولین سخنران بود که شرکت کنندگان را غافلگیر کرد، همانطور که پیش تر اعلام گردیده بود موضوع سخنرانی ایشان در زمینه فیزیک مگنتوسفر زمین بود اما چند روز پیش از کنفرانس به خواست ایشان به مبحث میدان ها و جریان های الکتریکی در اخترفیزیک تغییر کرد، پس آن هم والاس تورنهیل با موضوع مرتبط با یکی از مقالات خود یعنی ابرنواختر ۱۹۸۷A به سخنرانی پرداخت.

معرفی سخنرانان در گذشته انجام شده بود، که در صورت تمایل می توانید از اینجا مشاهده نمایید.

سخنرانان (به ترتیب ارائه): دکتر مایکل کلاریژ، والاس تورنهیل، شیرین زندیان، محمدرضا شفیع زاده، کیارش دانش، سبا حفیظی

عوامل برگزاری: زهرا شفیع زاده (عکاس)، نیما مجدآرا (طراح پوستر)

قابل توجه کلیه شرکت کنندگان، در صورت تمایل نسبت به تماس با سخنرانان برای طرح پرسش یا همکاری با ایشان و یا در اختیار داشتن فایل های ارائه درخواست خود را با ما در میان بگذارید.

گواهی شرکت در این نشست به زودی آماده خواهد شد و به اطلاع تک تک ایشان خواهد رسید.

طبق اعلام قبلی سخنرانی دکتر مایکل کلاریژ و والاس تورنهیل به صورت ویدئوکنفرانس و به زبان انگلیسی ارائه گردید که در زیر تصاویر مخاطبین برنامه و سخنرانان قرار داده شده است.

عکس دسته جمعی شرکت کنندگان

نشست پلاسما اخترفیزیک

نشست پلاسما اخترفیزیک

شرکت کنندگان در نشست پلاسما اخترفیزیک

شرکت کنندگان در نشست پلاسما اخترفیزیک

سخنرانی شیرین زندیان با موضوع تاثیرات رعد و برق بر یون سپهر:

شیرین زندیان

شیرین زندیان

محمدرضا شفیع زاده با موضوع معرفی کیهان شناسی پلاسما و کاربرد آزمایشات پلاسما در اخترفیزیک:

محمدرضا شفیع زاده

محمدرضا شفیع زاده

کیارش دانش: ستارگان نارس، پلاسما و الکترومغناطیس

کیارش دانش

سبا حفیظی: دنباله دارهای الکتریکی

سبا حفیظی

سبا حفیظی

عکس اختتامیه اعضای گروه آذرخش پارسی در کنار یکدیگر

از راست به چپ: سبا حفیظی – محمدرضا شفیع زاده – کیارش دانش – محمدرضا شاه جهان

پلاسما از جدیدترین و آخرین یافته های تاریخ علم فیزیک است که توانست خیلی زود خود را در تمام گرایشات مهندسی و علوم طبیعی وارد کند، با ظهور پلاسما در فیزیک کم کم توانست پای خود را در علم نجوم باز کرده و بسیاری از مواقع نجومی را توضیح دهد تا این که امروز ما اصطلاح پلاسما اخترفیزیک را به عنوان یک اصطلاح آکادمیک یا روی جلد بسیاری از کتاب های تخصصی می بینیم.

گروه آذرخش پارسی یکی از گروه های نجومی فعال است که در زمینه نقش پلاسما در اخترفیزیک و کیهان شناسی فعالیت میکند، از آن جا که چه در حوزه عملی و چه در گستره تئوری روز به روز به نقش پلاسما در کیهان شناسی، اخترفیزیک و فیزیک فضا اضافه می شود تا جایی که وزارت علوم ایران نیز امسال در بازنگری و به روز رسانی مقاطع تحصیلات تکمیلی فیزیک، درس فیزیک فضا مبتنی بر پلاسما را برای رشته فیزیک پلاسما اختصاص داد ما مصمم تر شدیم تا بیش تر از قبل این زمینه را برای علاقه مندان و به خصوص دانشجویان فیزیک، پلاسما و گرایشات نجوم معرفی کنیم.

مباحثی که در این نشست به آن ها خواهیم پرداخت: ابرنواخترها و فیزیک ستارگان، فیزیک فضا و مگنتوسفر زمین، کیهان شناسی پلاسما و کاربرد آزمایشات پلاسما در علم نجوم، فیزیک جو و هواشناسی و دنباله دارها خواهد بود.

هدف ما بر این است که شرکت کنندگان پس از نشست ارتباط خود را با ما حفظ کنند و پل ارتباطی با تک تک سخنرانان برای ایشان وجود خواهد داشت، انجام کار پژوهشی سرلوحه و هدف اصلی مجموعه آذرخش پارسی است، بنابراین هدف اصلی ما از انجام این نشست جذب پژوهشگران به عنوان عضو علاقه مند و انجام پیشنهاده های تحقیقاتی ایشان است.

لازم به ذکر است در پایان هر سخنرانی و همچنین در طول برنامه موضوعات پژوهشی مرتبط با مباحث ارائه شده در نشست به شرکت کنندگان ارائه خواهد شد که هریک از ایشان پس از نشست با ارتباط با گروه آذرخش میتوانند به عنوان پیشنهاده پژوهشی با مشاوره پژوهشگران این مجموعه تحت عنوان عضو ناپیوسته گروه به پژوهش بپردازند و در نهایت ماحصل کار ایشان بسته به کیفیت، به صورت مقاله در کنفرانس یا ژورنال داخلی یا بین المللی منتشر خواهد گردید.

 لازم به ذکر است سخنرانان خارجی به صورت ویدئوکنفرانس زنده و به زبان انگلیسی ارائه خواهند داشت.

درباره ثبت نام:

مهلت ثبت نام در این نشست تا ۳۰ امرداد بوده (به هیچ عنوان قابل تمدید نمی باشد) و هزینه ثبت نام برای متقاضیان یکصد هزار تومان خواهد بود که برای دانشجویان ۷۰% تخفیف در نظر گرفته شده است، همچنین به کلیه شرکت کنندگان گواهی حضور ارائه شده و امکان ارتباط با کلیه سخنرانان برای انجام کلیه فعالیت های پژوهشی فراهم خواهد بود و شرکت کنندگان واجد شرایط می توانند پس از نشست در صورت تمایل به عنوان عضو ناپیوسته گروه آذرخش پارسی به فعالیت با این مجموعه ادامه دهند.

ثبت نام این رویداد از طریق تارنمای ایوند انجام می پذیرد، بدین منظور برای ورود به منوی ثبت نام از اینجا اقدام کرده کرده و یا وارد لینک زیر شوید.

https://evand.com/events/نشست-علمی-پلاسما-اخترفیزیک-۳۱۶۵

برای طرح گونه سوال پیرامون مسائل علمی نشست از طریق زیر اقدام کرده

Email: info@persiantbolts.com

Telegram: https://t.me/Persiantbolts , https://t.me/Astroclub

و برای هرگونه سوال پیرامون مسائل مالی و یا اجرایی با مرکز علوم و ستاره شناسی تهران تماس بگیرید:

تهران، میدان قدس، خیابان شهید کبیری (دزاشیب)، خیابان عمار، کوی شهید صالحی(عرفات)، شماره ۲۲، مرکز علوم و ستاره شناسی تهران

۹۶۰۲۷۰۱۲

سایت مرکز علوم و ستاره شناسی تهران

قابل توجه دانشجویان و اعضای فعال باشگاه نجوم مرکز علوم و ستاره شناسی تهران، در روز برگزاری نشست مدارک لازم را به همراه خود داشته باشید، در غیر این صورت ثبت نام شما به صورت آزاد لحاظ می گردد.

معرفی سخنرانان:

والاس تورنهیل

والاس تورنهیل از موسسین پروژه آذرخش است، و دارای مدارک تحصیلات تکمیلی هم در فیزیک و هم در مهندسی برق الکترونیک از دانشگاه کانبرای استرالیا است، زمینه پژوهشی وی درباره نقش الکترومغناطیس و پلاسما در اخترفیزیک و همچنین درباره جریان شناسی مدل های علمی در فلسفه علم است، تورنهیل عضو پیوسته معتبرترین انجمن علمی جهان یعنی IEEE است و مقالات متعددی در زمینه پلاسما اخترفیزیک در ژورنال های IEEE به چاپ رسانده است، تورنهیل در این نشست آخرین مقاله خود را که به تازگی به چاپ رسیده ارائه خواهد داد و در زمینه مدل الکتریکی ستارگان توضیح می دهد. لازم به ذکر است تورنهیل دارنده مدال طلای آکادمی علوم Telesio-Galilei و همچنین برنده جایزه فلسفه علم NPA Sagnac در دانشگاه مریلند امریکا می باشد.

ارائه این سخنرانی به زبان انگلیسی و به صورت ویدئوکنفرانس زنده خواهد بود.

مایکل کلارژ

مایکل کلارژ، دارای مدرک دکترای فیزیک از دانشگاه Brandis امریکا است، وی پژوهشگر ارشد انستیتو تحقیقاتی Ronin و همچنین عضو ارشد پروژه بزرگ سافایر امریکا در زمینه پلاسما اخترفیزیک است، وی حدود پانزده سال از زندگی پژوهشی خود را در زمینه ستارگان نوترونی دوتایی و جریانات پلاسما در تلسکوپ آرسیو گذرانده است و امروزه در زمینه برهم کنش های الکترومغناطیسی خورشید و مگنتوسفر سیارات فعالیت می کند. وی در این نشست درباره فیزیک مگنتوسفر (مغناطکره) زمین سخنرانی خواهد کرد.

ارائه این سخنرانی به زبان انگلیسی و به صورت ویدئوکنفرانس زنده خواهد بود.

محمدرضا شفیع زاده

محمدرضا شفیع زاده، از موسسین و مدیران گروه آذرخش پارسی، برنده جایزه بین المللی پروژه آذرخش در سال ۲۰۱۵ آریزونای امریکا، کارشناسی مهندسی فیزیک پلاسما و دانشجوی کارشناسی ارشد فیزیک دانشگاه زنجان با موضوع پژوهشی “دولایه های پلاسما در مگنتوسفر سیارات”، ریاست اسبق انجمن علمی فیزیک واحد علوم و تحقیقات تهران، ارائه مقالات متعدد در حوزه علوم سیاره ای در کنفرانس های داخلی و بین المللی و ثبت مقاله در ژورنال های بین اللمی، ارائه دهنده و مروج مدل های نوین کیهان شناسی مبتنی بر پلاسما برای منجمین آماتور و یا سمینارهای دانشگاهی در شهرهای مختلف ایران، موضوع ارائه: معرفی مدل کیهان شناسی پلاسما و نقش آزمایشات کاربردی پلاسما در شبیه های اخترفیزیک

شیرین زندیان

شیرین زندیان، کارشناسی ارشد هواشناسی با موضوع پژوهشی “اثرات رعد و برق و بی هنجاری های یون سپهری” دانشگاه یزد، دارای سابقه پژوهشی در زمینه زمان سنجی ستارگان متغیر گرفتی و ارائه مقاله در این زمینه در ژورنال بین المللی، ارائه مقاله در زمینه اثرات رعد و برق در سمپوزیوم بین المللی دینامیک و تابش جوی روسیه و کنفرانس بین المللی ژئوفیزیک ایران، موضوع ارائه ایشان در نشست: رعد و برق ها و یونوسفر (یون کره) زمین

سبا حفیظی

سبا حفیظی، دانشجوی کارشناسی ارشد ژئوفیزیک موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، دارای سابقه پژوهشی در زمینه علوم سیاره ای و ارائه مقاله به ژورنال های بین المللی در زمینه سیارک ها و پژوهش در زمینه بر هم کنش های الکترومغناطیسی دنباله دار ها و ارائه مقاله در کنفرانس اخترفیزیک ایران، مترجم کتاب “دنباله دارهای الکتریکی” (میتوانید این کتاب را به رایگان از همین تارنما تهیه کنید).

کیارش دانش

فیزیک دانشگاه مازندران، از اعضای فعال باشگاه نجوم ساری، مترجم کتاب Astrophysical Plasmas (پلاسمای اخترفیزیکی) دانشگاه لندن، با مشاوره یکی از نگارندگان و پژوهشگر در زمینه ستارگان نارس و ارائه مقاله در کنفرانس داخلی، موضوع ارائه وی در این نشست ستارگان نارس خواهد بود.

شکل ۱٫ مشاهده ای که توسط تلسکوپ فرمی از کهکشان IC 310 داشته است که در باند های انرژی ۱ تا ۱۰ گیگا الکترون ولت (چپ)، ۱۰ تا ۱۰۰ گیگا الکترون ولت (وسط) و ۱۰۰ تا ۳۰۰ گیگا الکترون ولت می باشد.

در واقع در مدل های کهکشان های نوع BL Lac انتظار می رود که تابش گاما در مقیاس های زمانی مختلف متغییر باشد، مقیاس زمانی که این تابش از سیاهچاله ی مرکزی عبور می کند. از طرفی، اگر تابش گامای مشاهده شده در جبهه ی موجی که در تعامل با مواد خروجی AGN و مواد میان خوشه ای است تولید شود، منبع تابش گاما در ابعاد ~𝐾𝑝𝑐 می باشد. به این معنی که تغییرات تابش گاما در مقیاس زمانی ذکر شده نمی تواند از حدود ۳^۱۰ سال کوتاه تر باشد. طبق داده های تلسکوپ MAGIC تغییرات تابش گامای IC 310 تقریبا ۴٫۸ دقیقه است!!! افق رویداد سیاه چاله ی کهکشان IC 310 سه برابر فاصله ی میان خورشید و زمین می باشد، به عبارتی دیگر نور برای پیمودن این فاصله ی ۴۵۰ میلیون کیلومتری حداقل به مدت زمان ۲۵ دقیقه نیاز دارد!

جدول ۱

مدل های معمول برای تولید اشعه ی گاما برای تغییرات در مقیاس زیر- افقی

تغییرات شار در مقیاس دقیقه ای به علت زیرساخت های کوچک تر از مقیاس افق رویداد که منجر به تابش های قدرتمند غیر یکنواخت می شود، است. این مدل ها عبارتند از:

۱٫ ساختارهای جت کوچک همراه با جت اصلی

۲٫ تعامل های ابری و ستاره ای

۳٫ مدل مگنتوسفری

طبق مدل ساختار های جت کوچک (۱)، پلاسموئید هایی که از باز اتصال مغناطیسی تشکیل می شوند همراه جت با سرعت نسبیتی حرکت می کنند که عامل اصلی تغییرات شار مشاهده شده در مقیاس دقیقه ای بلازار ها هستند. این مکانیزم یک پدیده اتصال از ناحیه ای بیرون مخروط نوری را پیش بینی میکند که می تواند تابش های متغیر در مقیاس روز کهکشان M87 را توضیح دهد. این مدل با مشاهده ی درخشندگی زیاد کهکشان IC 310 به چالش کشیده شده است.
مدل دوم (۲)، تعامل های میان ابرها و جت را در نظر می گیرند، به طوری که برخورد جت با مواد گازی داخل کهکشان تغییرات سریع را پیش بینی می کند. این مدل نیازمند یک جهت کاملا پایدار از پرتو ذرات شتابدار که با جت زاویه ی بزرگی بسازد است. که زاویه بین جت و ذرات شتابدار در کهکشان IC 310 بسیار کم است و با ناپایداری های پلاسمایی زیادی همراه است و این مدل نیز برای این کهکشان بر اساس فرضیات غیر فیزیکی استوار است.

در مدل مگنتوسفری (۳)، تصور می شود که شتاب ذرات به علت میدان های الکتریکی موازی با میدان های مغناطیسی است. این مکانیزم به عنوان مدلی برای ذرات گیر افتاده در مگنتوسفر پالسار ها بکار گرفته می شود، و همچنین می تواند برای مگنتوسفر سیاهچاله ها که به ارگوسفر آن لنگر انداخته استفاده شود.
سناریوی شکل (۲) برای منشأ مگنتوسفری تابش گاما: سیاهچاله ای که بیشترین چرخش را به دور خود دارد همراه با یک افق رویداد 𝑟𝑔 (کره ی سیاه) پلاسما را درون مرکز کهکشان IC 310 به هم فشرده می کند. در ارگوسفر سیبی شکل (آبی) که تا ۲𝑟𝑔 روی صفحه ی استوایی وسعت می یابد، شار خروجی به وسیله ی پدیده ی کشش چارچوبی (frame dragging) تولید می شود.
چرخش سیاهچاله موجب جدایی بار مگنتوسفر (قرمز) همراه با یک فضای خلاء قطبی (زرد) می شود. در این فضا، میدان الکتریکی مگنتوسفر یک مولفه ی موازی میدان مغناطیسی دارد که ذرات را به انرژی های فوق نسبیتی سوق می دهد. پراکندگی معکوس کامپتون و جفت زایی فراوان {ذرات} به علت تعامل آن ها با فوتون های گرمایی با انرژی کم حاصل از پلاسما که توسط سیاهچاله فشرده می شود عامل اصلی تابش گامای مشاهده شده است.

شکل ۲٫ مدل مگنتوسفری

تعبیر رفتار کهکشان IC 310 در کیهان شناسی پلاسما
هنگامی که دو تار پلاسما در یک میدان مغناطیسی قرار بگیرند که هرکدام حامل یک محور بار الکتریکی هستند، درفاصله ای از این محورها بار الکتریکی مخالف میدان مغناطیسی جریان می یابد این جریان که در هر دو رشته وجود دارد باعث می گردد که رشته ها به دور خودشان یک میدان مغناطیسی درست کنند که با جریان هایی که در رشته های دیگر هستند دچار برهمکنش های داخلی می شوند و نتیجتا نیرویی درست می شود که دو رشته را به هم نزدیک می کند. وقتی رشته ها به همدیگر نزدیک می شوند با یکدیگر فعل و انفعال می کنند تا یک جریان در سرتاسر هر رشته درست کنند . این جریان ترکیبی از حرکت پروتون ها و الکترون ها است .این جریانی که الکترون و پروتون آن را شکل داده اند دو سوی مخالف رشته ها را دور هم جمع می کند، که باعث می شود جریانی فرعی به دور لبه پلاسما در جهت خلاف جریان اصلی بگردد.
از آنجایی که الکترون سریع تر از پروتون حرکت میکند مقطع عرضی جریان رشته ها نا متعادل خواهد بود، این بدان معنی است که نقطه کشش بین رشته ها از مرکزشان انحراف دارد چنانچه دو رشته به سمت هم میپیچند بار اضافی داخل رشته ها همدیگر را دفع می کنند و مانند زمانی به نظر می رسد که در حال باردار شدن هستند . در این حالت به نظر می رسد دفع از طرف سطح داخلی رشته ها و جذب از طریق جریان اصلی رشته ها وجود دارد . دو رشته به هم می پیچند و یک مجموعه ی دو رشته ای گردان به وجود می آورند که این مجموعه می تواند به تنهایی مانند یک رشته ی جداگانه عمل کرده و به همان طریق قبلی با یک رشته ی دیگر ترکیب شود .
پلاسموید ها از طریق اثر –Z پینچ در رشته های پلاسما تولید می شوند. به علت وجود همین اثر، رشته های الکتریکی فشرده شده و به شکل مارپیچی دور هم می چرخند که در فواصل بسیار دور نیز ارتباط خود را باهم حفظ می کنند و ساختار های مارپیچی را تشکیل می دهند. این رشته ها همان جت هایی هستند که در کهکشان ها و ستارگان دیده می شود که آن ها را به عنوان رشته های بیرکلند می شناسیم.
پلاسموید ها محیط های چگال پلاسمایی هستند که از خود تابش سریع اشعه گاما منتشر می کنند، مراکز کهکشان ها را به دلیل چگالی بالایی که دارند می توانیم به عنوان یک پلاسموید چگال در نظر بگیریم که رشته های بیرکلندی به صورت جت ایجاد میکنند. انفجار های قوی وسریع برخی کهکشان ها از جمله کهکشان IC 310 رفتار مبهمی از آن ها را نشان می دهد که با در نظر گرفتن انفجار سریع اشعه گاما در پلاسموئید مرکزی این کهکشان ، این رفتار مبهم را می توان توضیح داد.

منابع

۱٫ D. Hildebrand, S. Lombardi, MAGIC detection of VHE -ray emission from NGC 1275 and IC 310, arXiv: 1110.5358v2, 27 Oct 2011.
۲٫ S. Lombardi, P. Colin, Observation of the Perseus cluster of galaxies with the MAGIC telescopes, arXiv: 1111.0143v1, 1 Nov 2011.
۳٫ J. Aleksicì, L. A. Antonelli, Rapid and multi-band variability of the TeV-bright active nucleus of the galaxy IC 310, arXiv: 1305.5147v2. 10 Jan 2014
۴٫ A. Neronov, D.Semikoz, Very high-energy -ray emission from IC 310, arXiv: 1003.4615v2, 17 Nov 2010.
۵٫ http://www.physics.purdue.edu/MOJAVE/sourcepages/0313+411.shtml
۶٫ D. Eidenacher, P. Colin, The Aftermath of an Exceptional TeV Flare in the AGN Jet of IC 310, 33ND INTERNATIONAL COSMIC RAY CONFERENCE, RIO DE JANEIRO 2013,arXiv: 1308.0433v1, 2 Aug 2013.
۷٫ Kadler, M., Eisenacher, D., Ros, E., et al. 2012, A&A, 538, L1.
۸٫ J. Aleksi´c, S. Ansoldi, Black hole lightning due to particle acceleration at subhorizon scales, arXiv: 1412.4936v1, 16 Dec 2014.
۹٫ D. E. Glawion, J. Sitarek, Black Hole Lightning from the Peculiar Gamma-Ray Loud Active Galactic Nucleus IC 310, arXiv: 1508.05031v1. 20 Aug 2015.
۱۰٫ http://tevcat.uchicago.edu/?mode=1;id=208
۱۱٫ http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=IC++310
۱۲٫ http://server3.wikisky.org/starview?object_type=2&object_id=6535&object_name=IC+310&locale=EN
۱۳٫ http://cseligman.com/text/atlas/ic3.htm
۱۴٫ B. Khiali1, E. M. de Gouveia Dal Pino, Particle Acceleration and Gamma-ray emission due to magnetic reconnection in the core region of radio galaxies, arXiv:1504.07592v1, 28 Apr 2015
۱۵٫ Anthony L. Peratt, “Physics of the Plasma Universe”, ۲nd ed., ISBN 978-1-4614-7818-8

نشانی ایمیل نگارنده متن برای پرسش سوالات یا ارتباط:

farzin@persiantbolts.com

کپی برداری و استفاده از این متن با ذکر نام منبع و نگارنده بلامانع است.

زمین  یک سیاره قابل سکونت محسوب می شود که این شرایط خاص صرفا به واسطه محصور شدن آن در یک میدان مغناطیسی بزرگ حاصل شده است. این میدان مغناطیسی از زمین در برابر بادهای شدید خورشیدی و پرتوهای مرگبار کیهانی محافظت می‌کند.

با این حال دانشمندانی که از مدتها پیش یکی از قدرتمندترین طوفانهای ژئومغناطیسی ثبت شده در تاریخ را مورد بررسی قرار داده اند متوجه شده اند که پوسته حفاظت کننده سیاره مادر آنقدرها هم ایمن نیست زیرا آنها متوجه شکافی در مگنتوسفر زمین شده اند.

این بررسیها بر روی داده هایی صورت گرفته که توسط تلسکوپ مستقر در هند به ثبت رسیده است. این تلسکوپ در ۲۲ ژوئن سال ۲۰۱۵ پرتوهای کیهانی قدرتمندی را شناسایی کرده بود.

در جریان آن رویداد مگنتوسفر زمین به شدت توسط ذرات کیهانی بمباران شد. این ذرات پرتوهایی با انرژی بسیار زیاد آزاد می کنند که با سرعت نور در فضا منتشر می شوند.

تخمینهای صورت گرفته توسط دانشمندان نشان می دهد که این ذرات آنچنان قدرتمند و پرانرژی هستند که به راحتی به بدنه یک فضاپیما نفوذ می کنند  و حالا این نگرانی مطرح می شود که میدان مغناطیسی زمین چگونه در برابر آنها تاب تحمل خواهد داشت؟

البته خبر خوشحال کننده این است که شکاف به وجود آمده در مگنتوسفر موقتی است.

منبع متن فارسی: خبرگزاری مهر

منبع متن اصلی: تایمز هند