نور شهرها و شفق قطبی، هر دو پدیده‌هایی هم‌جنس در پلاسما اما با مقیاس‌های متفاوت هستند.

ما درک بسیار خوبی از سرچشمه‌ی نور شهرها داریم، حتی می‌دانیم که نور و منبع تامین‌کننده‌ برق آن لزوما در یک نقطه قرار ندارند. در واقع تعدادی مولد برق وجود دارند که به سدها، کوره‌‌های سوخت زغال‌سنگ و یا آسیاب‌های ‌بادی متصل هستند و برق تولید می‌کنند، سپس کابل‌های فشار قوی برق تولید شده را به سراسر کشور منتقل می‌کنند. برق هدایت شده بعد از تبدیل شدن به برق شهری در ایستگاه‌های برق[۱] به نقاط مختلف توزیع می‌شود و سپس میلیون‌ها کاربر تنها با فشردن یک کلید، آن را وارد مدار الکتریکی کرده و لامپ را روشن می‌کنند. اگر تا به حال زیر کابل‌های انتقال برق فشار قوی ایستاده باشید، صدای وزوز کردن جریان برق[۲] را شنیده‌اید، اما از فضا، شما فقط انتهای خط انتقال برق، یا همان نور شهرها را می‌توانید ببینید.

به‌طور مشابه، جریان برقی که موجب درخشیدن شفق‌های قطبی می‌شود در نقطه‌ای بسیار دورتر، روی خورشید، تولید شده و با استفاده از یک کابل نامرئی یا همان بادهای خورشیدی[۳] منتقل می‌شود. کاوش‌گرهای ساخت دست بشر در فضا، تجهیزاتی دارند که طوفان‌های خورشیدی را رصد کرده و چگالی پروتون‌ها را در هر سانتی‌متر مکعب اندازه‌گیری می‌کنند.

در مغناطیس‌سپهر[۴] زمین، کابل‌هایی به شکل رشته‌ یا صفحه‌هایی از جنس پلاسما، جریان‌ الکتریکی پدیدآورنده‌ی شفق‌ قطبی را حمل می‌کنند. این ساختارهای پلاسمایی که در آزمایشگاه‌ و فضا رفتار یکسانی دارند، انرژی را از پلاسمای مغناطیس‌سپهر (پلاسماکره)[۵] گرفته و به قطب‌ها انتقال می‌دهند تا قطب‌های مغناطیسی را روشن کنند.

نور شهرها و شفق‌های قطبی هر دو به وسیله‌ی مداری الکتریکی می‌درخشند. اگر مداری وجود نداشته باشد، نوری هم وجود نخواهد داشت. ما بر اساس تجربه می‌دانیم کدام قسمت‌ها را برای یافتن نقاط اتصال مدار تامین برق شهری جست‌وجو کنیم و می‌دانیم که با قطع شدن این مدار در هر نقطه از آن، نور شهر از دست خواهد رفت.  از طرفی بشر تنها برای چند دهه است که فناوری لازم برای مشاهده‌ی مدار الکتریکی شفق‌های قطبی را در اختیار دارد. ایاکنون می‌توان پرسید که چه مدت زمان لازم است تا تجربیات جدیدمان راهی در اختیارمان قرار دهد که بر اساس آن بتوانیم، همه‌ی مدارهای الکتریکی موجود در فضا را شناسایی کنیم؟

[۱] Substation

[۲] Buzz of Electricity

[۳] Solar wind

[۴] Magnetosphere

[۵] Plasmasphere

مترجم: بهاره مجرد

Translator: Bahareh Mojarrad

Complete the Circuit

مباحث مربوط در این نشست علمی در حوزه تاثیرها و کاربردهای فیزیک پلاسما در نجوم می باشد و مخاطبین می توانند پس از هر ارائه با موضوعات پژوهشی جدیدی در حوزه نجوم آشنا شده و در آینده با مشاوره گروه آذرخش پارسی آن را ادامه دهند.

همچنین شرکت در این نشست فرصتی برای عضویت رایگان در گروه پژوهشی آذرخش پارسی خواهد بود که علاقه مندان طی آن در بازه زمانی یک ساله در صورت موفقیت در انجام یک طرح پژوهشی و َشنایی با روش تحقیق و مقاله نویسی به عنوان عضو پیوسته در این گروه انتخاب می گردند.

حضور در این نشست برای عموم علاقه مندان آزاد است.

ثبت نام در نشست پلاسما اخترفیزیک

معرفی سخنرانان و موضوعات ارائه شده در نشست:

والاس تورنهیل

والاس تورنهیل از موسسین پروژه آذرخش است، و دارای مدارک تحصیلات تکمیلی هم در فیزیک و هم در مهندسی برق الکترونیک از دانشگاه کانبرای استرالیا است، زمینه پژوهشی وی درباره نقش الکترومغناطیس و پلاسما در اخترفیزیک و همچنین درباره جریان شناسی مدل های علمی در فلسفه علم است، تورنهیل عضو پیوسته انجمن IEEE است و مقالات متعددی در زمینه پلاسما اخترفیزیک در ژورنال های IEEE به چاپ رسانده است، تورنهیل در این نشست درباره معرفی مدل های جدید غیراستاندارد در کیهان شناسی و بحران ها و چالش های پیش روی فیزیک توضیح می دهد. لازم به ذکر است تورنهیل دارنده مدال طلای آکادمی علوم Telesio-Galilei و همچنین برنده جایزه فلسفه علم NPA Sagnac در دانشگاه مریلند امریکا می باشد.

ارائه این سخنرانی به زبان انگلیسی و به صورت ویدئوکنفرانس زنده خواهد بود.

ایگنه باگاشوف

ایگنه باگاشوف، پژوهشگر فیزیک نظری در زمینه QCD در پژوهشکده مشترک انرژی و تحقیقات هسته ای SOSNY دانشگاه مینسک بلاروس می باشد که در زمینه اخترفیزیک هم مطالعات و پژوهش هایی انجام داده است، فعالیت های وی در حوزه اخترفیزیک بیش تر در زمینه نقش جریان های بیرکلند در فضای میان سیاره ای و فضای اطراف منظومه شمسی بوده است که ارائه ایشان در این نشست هم به همین موضوع اختصاص دارد.

جریان های بیرکلند از ساختارهای پلاسما هستند که در فیزیک خورشید یا انفجارهای ابرنواختری مشاهده شده است، مطالب مرتبط با این جریان ها را می توانید از طریق جست و جو در همین سایت نیز دنبال کنید. جریان های بیرکلند در فضای اطراف منظومه شمسی در صورت مشاهده می توانند پاسخگوی بسیاری از سوالات ما در زمینه فیزیک بین ستاره ای و منظومه شمسی باشد.

ارائه این سخنرانی به زبان انگلیسی و به صورت ویدئوکنفرانس زنده خواهد بود.

دکتر نرگس فتحعلیان

دکتر نرگس فتحعلیان، عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور و دانش آموخته دانشگاه های مرکز تحصیلات تکمیلی زنجان و صنعتی شریف در رشته فیزیک و اخترفیزیک است، زمینه پژوهشی ایشان در زمینه فیزیک خورشید است و مقالات ایشان در زمینه فیزیک تاج خورشید در ژورنال ها و کنفرانس های مختلف به چاپ رسیده است. موضوع ارائه ایشان در این نشست حلقه ها و شراره های تاج خورشیدی خواهد بود، تاج خورشید به عنوان آخرین لایه جو خورشید شناخته می شود و پدیده های حلقه ها و شراره های خورشید مربوط به این ناحیه می شود، این دو پدیده از موضوعات مورد بحث و چالش برانگیز در زمینه فیزیک خورشید است.

محمدرضا شفیع زاده

محمدرضا شفیع زاده، دانش آموخته دانشگاه زنجان در رشته فیزیک با موضوع پژوهشی در زمینه مگنتوسفر زمین با راهنمایی دکتر عابدینی و مشاوره دکتر مایکل کلاریژ است، او از موسسین گروه پژوهشی آذرخش پارسی و برنده جایزه اسکولارشیپ سال ۲۰۱۵ پروژه آذرخش در آریزونای امریکا می باشد. از وی مقالاتی در زمینه نقش فیزیک پلاسما در ساختار سیارک ها و علوم سیاره ای و همچنین نقش آزمایشگاه های پلاسما در شبیه سازی های اخترفیزیک در کنفرانس های داخلی و بین المللی وجود دارد. موضوع ارائه وی در این نشست ساختار دولایه های پلاسما در مگنتوسفر زمین است.

مگنتوسفر یا مغناطوکره فضای تحت تاثیر میدان مغناطیسی زمین گفته می شود که بیش ترین تاثیر پذیری را از بادهای خورشیدی دارد، ساختار مغناطوکره از زمان کشف آن تا کنون مورد بررسی های مختلفی قرار گرفته است، بنا بر داده های ماهواره های موجود در مغناطوکره یکی از ساختارهایی که برای آن می توان تصور کرد، ساختار دولایه های پلاسما است، ما قبلا درباره این ساختار در این سایت توضیحاتی داده بودیم، با این حال در این ارائه مغناطوکره، ساختار دولایه پلاسما و داده ای ماهواره ای از ابتدا معرفی خواهند شد.

شیرین زندیان

شیرین زندیان، دانش آموخته هواشناسی با موضوع پژوهشی “اثرات رعد و برق و بی هنجاری های یون سپهری” با راهنمایی دکتر جغتایی از دانشگاه یزد است، دارای سابقه پژوهشی در زمینه زمان سنجی ستارگان متغیر گرفتی و ارائه مقاله در این زمینه در ژورنال بین المللی، ارائه مقاله در زمینه اثرات رعد و برق در سمپوزیوم بین المللی دینامیک و تابش جوی روسیه و کنفرانس بین المللی ژئوفیزیک ایران است، همچنین وی در حال حاضر در طرح پژوهشی فوتومتری از یکی از کهکشان های اقماری آندرومدا با مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات ایران IPM، همکاری دارد. وی در این نشست با موضوع جو سیارات دیگر ارائه خواهد داشت، نکته حائز اهمیت آن است که فیزیک پلاسما نقش موثری در فیزیک جو دارد و در توضیح اتمسفر لحاظ می گردد.

سبا حفیظی

سبا حفیظی، سمینار درسی خود را در رشته زلزله شناسی موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران با موضوع ارتباط بین فعالیت های خورشیدی و زلزله های زمین با راهنمایی دکتر فتاحی (ریاست مرکز سن یابی موسسه ژئوفیزیک و پژوهشگر دانشگاه آکسفورد) ارائه داده است، زمینه پژوهشی وی در زلزله شناسی سن یابی است، اما دارای سابقه پژوهشی در زمینه علوم سیاره ای به خصوص در زمینه سیارک ها و دنباله دارها می باشد، وی مترچم کتاب “دنباله دارهای الکتریکی” است که مربوط به یکی از مدل های نوین درباره دنباله دارها است، او در این نشست با موضوع سمینار تحقیقاتی خود در دانشگاه ارائه خواهد داشت.

با توجه به صدمات مالی و جانی زمین لرزه ها، دانشمندان همواره در پی راهی برای پیش بینی این رویداد طبیعی و کاهش صدمات ناشی از آن بوده اند. اما هیچ یک از روشهای پیش بینی به طور کامل و بدون نقص قادر به پیش بینی نبوده اند، چرا که زلزله امری به واقع پیچیده است. پس از تلاشهای ناموفق در پیش بینی، دانشمندان چندین عامل را به عنوان پیش نشانگر زلزله در نظر گرفتند که با مانیتور آنها بتوانند از آنها به عنوان یک زنگ خطر برای وقوع زلزله ی احتمالی استفاده کنند. در این ارائه قصد داریم با تکیه بر مطالعات علمی گزارشی بر رصد فعالیتهای خورشیدی و ارتباط آن با زمین لرزه ها ارائه کنیم. و به این سوال پاسخ دهیم که آیا فعالیتهای خورشیدی میتوانند به عنوان یک پیشنشانگر مورد مطالعه قرار بگیرند؟

کیارش دانش

کیارش دانش، دانش آموخته فیزیک از دانشگاه مازندران است، وی تحقیقات خود در زمینه پلاسما اخترفیزیک را در زمینه اخترفیزیک ستاره ای، تولد ستارگان و ستارگان نارس آغاز کرده است، او مترجم کتاب پلاسمای اخترفیزیکی است، این کتاب از رفرنس های درسی دانشگاه مری کوئن لندن محسوب می گردد که سال گذشته توسط انتشارات رمز به چاپ رسید، وی در این نشست با موضوع شوک های الکترومغناطیسی در فضای بین ستاره ای ارائه خواهد داشت.

فضای میان‌ستاره‌ای توسط پدیده‌های مختلفی آشفته می‌شود که انفجارهای ابرنواختری تنها یک نمونه از آنها هستند. در این انفجارها، با افزایش فشار، ناحیه‌ی آشفته شده گسترش پیدا کرده و اگر گسترش آن از یک حد مشخص فراتر رود، یک جبهه‌ی شوک شکل می‌گیرد که هدایت کننده‌ی آن گسترش فشار خواهد بود؛ به جریان‌های ورودی به این جبهه‌ی شوک، شوک یا موج شوک گفته می‌شود. بنابراین می‌توان گفت که خود شوک، یک اختلال یا آشفتگی غیرقابل بازگشت، برپایه‌ی فشار و دینامیک شاره‌ها است.

پرستو غزنوی

پرستو غزنوی، از جمله معدود دانشجویانی است که در رشته زمین شناسی ایران طرح پژوهشی خود را در دانشگاه تهران با موضوع شخانه ها و شهاب سنگ ها با همکاری اساتیدی از سازمان فضایی سوئد و مرکز مطالعات و آموزش علوم زمین فرانسه می گذراند. موضوع ارائه وی در این نشست درخشندگی سطحی گانیمد و پلاسمای مشتری خواهد بود.

مشتری به دلیل فعالیت های الکترومغناطیسی زیاد خود تاثیر گذاری زیادی روی قمرهای نزدیک خود به خصوص اقماری گالیله ای دارد، به عنوان مثال تاثیر آن بر روی قمر آیو پیش تر معرفی و مورد بررسی قرار گرفته است که مطالبی از آن در همین سایت نیز قابل مشاهده است، اما این ارائه به درخشندگی های جالب توجه سطح گانیمد اختصاص دارد که می تواند گفت شاید تحت تاثیر پلاسمای مشتری باشد.

پلاسما از جدیدترین و آخرین یافته های تاریخ علم فیزیک است که توانست خیلی زود خود را در تمام گرایشات مهندسی و علوم طبیعی وارد کند، با ظهور پلاسما در فیزیک کم کم توانست پای خود را در علم نجوم باز کرده و بسیاری از مواقع نجومی را توضیح دهد تا این که امروز ما اصطلاح پلاسما اخترفیزیک را به عنوان یک اصطلاح آکادمیک یا روی جلد بسیاری از کتاب های تخصصی می بینیم.

گروه آذرخش پارسی یکی از گروه های نجومی فعال است که در زمینه نقش پلاسما در اخترفیزیک و کیهان شناسی فعالیت میکند، از آن جا که چه در حوزه عملی و چه در گستره تئوری روز به روز به نقش پلاسما در کیهان شناسی، اخترفیزیک و فیزیک فضا اضافه می شود تا جایی که وزارت علوم ایران نیز امسال در بازنگری و به روز رسانی مقاطع تحصیلات تکمیلی فیزیک، درس فیزیک فضا مبتنی بر پلاسما را برای رشته فیزیک پلاسما اختصاص داد ما مصمم تر شدیم تا بیش تر از قبل این زمینه را برای علاقه مندان و به خصوص دانشجویان فیزیک، پلاسما و گرایشات نجوم معرفی کنیم.

مباحثی که در این نشست به آن ها خواهیم پرداخت: ابرنواخترها و فیزیک ستارگان، فیزیک فضا و مگنتوسفر زمین، کیهان شناسی پلاسما و کاربرد آزمایشات پلاسما در علم نجوم، فیزیک جو و هواشناسی و دنباله دارها خواهد بود.

هدف ما بر این است که شرکت کنندگان پس از نشست ارتباط خود را با ما حفظ کنند و پل ارتباطی با تک تک سخنرانان برای ایشان وجود خواهد داشت، انجام کار پژوهشی سرلوحه و هدف اصلی مجموعه آذرخش پارسی است، بنابراین هدف اصلی ما از انجام این نشست جذب پژوهشگران به عنوان عضو علاقه مند و انجام پیشنهاده های تحقیقاتی ایشان است.

لازم به ذکر است در پایان هر سخنرانی و همچنین در طول برنامه موضوعات پژوهشی مرتبط با مباحث ارائه شده در نشست به شرکت کنندگان ارائه خواهد شد که هریک از ایشان پس از نشست با ارتباط با گروه آذرخش میتوانند به عنوان پیشنهاده پژوهشی با مشاوره پژوهشگران این مجموعه تحت عنوان عضو ناپیوسته گروه به پژوهش بپردازند و در نهایت ماحصل کار ایشان بسته به کیفیت، به صورت مقاله در کنفرانس یا ژورنال داخلی یا بین المللی منتشر خواهد گردید.

 لازم به ذکر است سخنرانان خارجی به صورت ویدئوکنفرانس زنده و به زبان انگلیسی ارائه خواهند داشت.

درباره ثبت نام:

مهلت ثبت نام در این نشست تا ۳۰ امرداد بوده (به هیچ عنوان قابل تمدید نمی باشد) و هزینه ثبت نام برای متقاضیان یکصد هزار تومان خواهد بود که برای دانشجویان ۷۰% تخفیف در نظر گرفته شده است، همچنین به کلیه شرکت کنندگان گواهی حضور ارائه شده و امکان ارتباط با کلیه سخنرانان برای انجام کلیه فعالیت های پژوهشی فراهم خواهد بود و شرکت کنندگان واجد شرایط می توانند پس از نشست در صورت تمایل به عنوان عضو ناپیوسته گروه آذرخش پارسی به فعالیت با این مجموعه ادامه دهند.

ثبت نام این رویداد از طریق تارنمای ایوند انجام می پذیرد، بدین منظور برای ورود به منوی ثبت نام از اینجا اقدام کرده کرده و یا وارد لینک زیر شوید.

https://evand.com/events/نشست-علمی-پلاسما-اخترفیزیک-۳۱۶۵

برای طرح گونه سوال پیرامون مسائل علمی نشست از طریق زیر اقدام کرده

Email: info@persiantbolts.com

Telegram: https://t.me/Persiantbolts , https://t.me/Astroclub

و برای هرگونه سوال پیرامون مسائل مالی و یا اجرایی با مرکز علوم و ستاره شناسی تهران تماس بگیرید:

تهران، میدان قدس، خیابان شهید کبیری (دزاشیب)، خیابان عمار، کوی شهید صالحی(عرفات)، شماره ۲۲، مرکز علوم و ستاره شناسی تهران

۹۶۰۲۷۰۱۲

سایت مرکز علوم و ستاره شناسی تهران

قابل توجه دانشجویان و اعضای فعال باشگاه نجوم مرکز علوم و ستاره شناسی تهران، در روز برگزاری نشست مدارک لازم را به همراه خود داشته باشید، در غیر این صورت ثبت نام شما به صورت آزاد لحاظ می گردد.

معرفی سخنرانان:

والاس تورنهیل

والاس تورنهیل از موسسین پروژه آذرخش است، و دارای مدارک تحصیلات تکمیلی هم در فیزیک و هم در مهندسی برق الکترونیک از دانشگاه کانبرای استرالیا است، زمینه پژوهشی وی درباره نقش الکترومغناطیس و پلاسما در اخترفیزیک و همچنین درباره جریان شناسی مدل های علمی در فلسفه علم است، تورنهیل عضو پیوسته معتبرترین انجمن علمی جهان یعنی IEEE است و مقالات متعددی در زمینه پلاسما اخترفیزیک در ژورنال های IEEE به چاپ رسانده است، تورنهیل در این نشست آخرین مقاله خود را که به تازگی به چاپ رسیده ارائه خواهد داد و در زمینه مدل الکتریکی ستارگان توضیح می دهد. لازم به ذکر است تورنهیل دارنده مدال طلای آکادمی علوم Telesio-Galilei و همچنین برنده جایزه فلسفه علم NPA Sagnac در دانشگاه مریلند امریکا می باشد.

ارائه این سخنرانی به زبان انگلیسی و به صورت ویدئوکنفرانس زنده خواهد بود.

مایکل کلارژ

مایکل کلارژ، دارای مدرک دکترای فیزیک از دانشگاه Brandis امریکا است، وی پژوهشگر ارشد انستیتو تحقیقاتی Ronin و همچنین عضو ارشد پروژه بزرگ سافایر امریکا در زمینه پلاسما اخترفیزیک است، وی حدود پانزده سال از زندگی پژوهشی خود را در زمینه ستارگان نوترونی دوتایی و جریانات پلاسما در تلسکوپ آرسیو گذرانده است و امروزه در زمینه برهم کنش های الکترومغناطیسی خورشید و مگنتوسفر سیارات فعالیت می کند. وی در این نشست درباره فیزیک مگنتوسفر (مغناطکره) زمین سخنرانی خواهد کرد.

ارائه این سخنرانی به زبان انگلیسی و به صورت ویدئوکنفرانس زنده خواهد بود.

محمدرضا شفیع زاده

محمدرضا شفیع زاده، از موسسین و مدیران گروه آذرخش پارسی، برنده جایزه بین المللی پروژه آذرخش در سال ۲۰۱۵ آریزونای امریکا، کارشناسی مهندسی فیزیک پلاسما و دانشجوی کارشناسی ارشد فیزیک دانشگاه زنجان با موضوع پژوهشی “دولایه های پلاسما در مگنتوسفر سیارات”، ریاست اسبق انجمن علمی فیزیک واحد علوم و تحقیقات تهران، ارائه مقالات متعدد در حوزه علوم سیاره ای در کنفرانس های داخلی و بین المللی و ثبت مقاله در ژورنال های بین اللمی، ارائه دهنده و مروج مدل های نوین کیهان شناسی مبتنی بر پلاسما برای منجمین آماتور و یا سمینارهای دانشگاهی در شهرهای مختلف ایران، موضوع ارائه: معرفی مدل کیهان شناسی پلاسما و نقش آزمایشات کاربردی پلاسما در شبیه های اخترفیزیک

شیرین زندیان

شیرین زندیان، کارشناسی ارشد هواشناسی با موضوع پژوهشی “اثرات رعد و برق و بی هنجاری های یون سپهری” دانشگاه یزد، دارای سابقه پژوهشی در زمینه زمان سنجی ستارگان متغیر گرفتی و ارائه مقاله در این زمینه در ژورنال بین المللی، ارائه مقاله در زمینه اثرات رعد و برق در سمپوزیوم بین المللی دینامیک و تابش جوی روسیه و کنفرانس بین المللی ژئوفیزیک ایران، موضوع ارائه ایشان در نشست: رعد و برق ها و یونوسفر (یون کره) زمین

سبا حفیظی

سبا حفیظی، دانشجوی کارشناسی ارشد ژئوفیزیک موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، دارای سابقه پژوهشی در زمینه علوم سیاره ای و ارائه مقاله به ژورنال های بین المللی در زمینه سیارک ها و پژوهش در زمینه بر هم کنش های الکترومغناطیسی دنباله دار ها و ارائه مقاله در کنفرانس اخترفیزیک ایران، مترجم کتاب “دنباله دارهای الکتریکی” (میتوانید این کتاب را به رایگان از همین تارنما تهیه کنید).

کیارش دانش

فیزیک دانشگاه مازندران، از اعضای فعال باشگاه نجوم ساری، مترجم کتاب Astrophysical Plasmas (پلاسمای اخترفیزیکی) دانشگاه لندن، با مشاوره یکی از نگارندگان و پژوهشگر در زمینه ستارگان نارس و ارائه مقاله در کنفرانس داخلی، موضوع ارائه وی در این نشست ستارگان نارس خواهد بود.

کاوشگر جونو(Juno) در ۵ آگوست ۲۰۱۱ پرتاب شد و بعد از پروازی ۵ ساله در ۴ جولای ۲۰۱۶ در مدار سیاره‌ی مشتری قرار گرفت. مشتری بزرگ‌ترین سیاره‌ی منظومه شمسی است که قطر آن در استوا به ۱۴۲,۹۸۴کیلومتر می‌رسد. بزرگی این سیاره به قدری است که تمامی سیارات منظومه شمسی به راحتی در آن جا می گیرند. این سیاره هر ۹.۹۲۵ ساعت یکبار به دور خود می‌چرخد، و این موجب شده تا قطرش (در استوا)  ۹۲۷۵ کیلومتر بیشتر از فاصله بین دو قطبش باشد.

اطراف مشتری کمربندهای تابشی درست شبیه به کمربندهای تابشی ون آلن (Van Allen) که دراطراف زمین هستند، وجود دارد؛ با این تفاوت که کمربندهای اطراف مشتری هزاران بار بزرگ‌تر و قوی‌تر هستند. ابزار الکترونیکی کاوشگر جونو در یک محفظه‌ی تیتانیومی قرار دارد  تا ذرات پر انرژی اطراف مشتری، در کار سیستم‌های این کاوشگر اختلال ایجاد نکنند.

اغلب ذرات پر انرژی اطراف مشتری، الکترون‌هایی هستند که در محدوده‌ی فرکانس رادیویی تابش می‌کنند. این، همان پدیده‌ایست که منجر به کشف میدان مغناطیسی مشتری شده بود. یکی از پیشگامان نظریه‌ی جهان الکتریکی، امانوئل ولیکوفسکی (Immanuel Velikovsky)، در اکتبر سال ۱۹۵۳ وجود میدان مغناطیسی و همچنین تابش قوی رادیویی آن را پیش بینی کرده بود. این پدیده ها ناشی از وجود مغناط‌کره‌ی (magnetosphere) مشتری هستند که تا ۶۵۰ میلیون کیلومتر، حتی فراتر از مدار زحل، گسترش پیدا کرده است.

حلقه‌های مشتری از صفحه‌ی نازکی که سیاره را محاط کرده، شکل گرفته اند، و ماهیتی الکتریکی دارند . مشاهده‌ی حلقه‌های مشتری دشوار است چرا که حلقه‌ها کاملاً پراکنده هستند و فقط در صورتی که در تراز و حالت مناسبی نسبت به خورشید قرار بگیرند، قابل رصد می‌شوند. شعاع‌ خارجی حلقه‌ از ۱۲۹ هزار کیلومتری تقریبا نزدیکی مدار قمر (Adrastea) شروع می‌شود. اغلب نظریه‌ها بر تاثیر قمرهای Metis, Adrastea, Amalthea و Thebe بر ساختار حلقه‌های مشتری، درست همانند تاثیر «قمرهای چوپان» بر حلقه‌های زحل، تاکید دارند. (اقمار چوپان، ۵ قمر کوچکی هستند که در حلقه‌ها و شکاف‌های بین حلقه‌های زحل قرار گرفته و تاثیر چشمگیری بر شکل این حلقه‌ها دارند.)

همانطور که قبلا اشاره شد؛ کاوشگر گالیله کشف کرد، مادامیکه قمر آیو به دور محور میدان های الکترومغناطیسی مشتری می چرخد، توان الکتریکی بیش از ۲ تریلیون وات پراکنده می‌کند. این بار الکتریکی که در امتداد میدان مغناطیسی مشتری جریان دارد، باعث روشن شدن قسمت های بالایی اتمسفر سیاره و همچنین شفق های قطبی شدید در قطب ها می شود. تلسکوپ فضایی هابل، همزمان با رسیدن جونو به مشتری ویدئوی شفق های قطبی مشتری را منتشر کرد.

آلبرتو آدریانی (Alberto Adriani) عضو تیم «نقشه برداری فروسرخ از شفق های قطبی مشتری» the Jovian Infrared Auroral Mapper) JIRAM) که توسط آژانس فضایی ایتالیا تدارک دیده شده است اذعان دارد: «… ما می دانستیم که اولین رصد قطب جنوب مشتری در محدوده‌ی فروسرخ، شفق قطبی این سیاره را نشان خواهد داد…و دیدیم که این شفق بسیار روشن و ساختار یافته بود.»

تمامی سیاراتی که به صورت غول گازیند، دارای حلقه هایی در اشکال مختلف هستند. چنبره‌ی پلاسمایی در اطراف این سیارات و جریان الکتریکی که در امتداد محورقطبی شارش و سپس از صفحه استوایی خارج می شود، دلایل احتمالی دوام وثبات حلقه‌ها هستند. هیچ کسی به درستی چگونگی شکل‌گیری و ثبات حلقه های سیاره ای را نمی‌داند، اما جریان الکتریکی گذرنده از میان غبار پلاسمایی می‌تواند توضیحات معقول‌تری ارائه دهد؛ که در مورد شفق‌های قطبی اغلب سیارات نیز صدق می‌کند.

توضیح تصویر: نزدیک قطب شمال مشتری – اعتبار تصویر: NASA/JPL-Caltech/SwRI/MSSS

استفان اسمیت

ترجمه: مرتضی خامدی

Pole to Pole – Translator: Morteza Khamedi

هرگونه کپی برداری با ذکر نام “بخش فارسی پروژه آذرخش” میسر خواهد بود.