نور شهرها و شفق قطبی، هر دو پدیده‌هایی هم‌جنس در پلاسما اما با مقیاس‌های متفاوت هستند.

ما درک بسیار خوبی از سرچشمه‌ی نور شهرها داریم، حتی می‌دانیم که نور و منبع تامین‌کننده‌ برق آن لزوما در یک نقطه قرار ندارند. در واقع تعدادی مولد برق وجود دارند که به سدها، کوره‌‌های سوخت زغال‌سنگ و یا آسیاب‌های ‌بادی متصل هستند و برق تولید می‌کنند، سپس کابل‌های فشار قوی برق تولید شده را به سراسر کشور منتقل می‌کنند. برق هدایت شده بعد از تبدیل شدن به برق شهری در ایستگاه‌های برق[۱] به نقاط مختلف توزیع می‌شود و سپس میلیون‌ها کاربر تنها با فشردن یک کلید، آن را وارد مدار الکتریکی کرده و لامپ را روشن می‌کنند. اگر تا به حال زیر کابل‌های انتقال برق فشار قوی ایستاده باشید، صدای وزوز کردن جریان برق[۲] را شنیده‌اید، اما از فضا، شما فقط انتهای خط انتقال برق، یا همان نور شهرها را می‌توانید ببینید.

به‌طور مشابه، جریان برقی که موجب درخشیدن شفق‌های قطبی می‌شود در نقطه‌ای بسیار دورتر، روی خورشید، تولید شده و با استفاده از یک کابل نامرئی یا همان بادهای خورشیدی[۳] منتقل می‌شود. کاوش‌گرهای ساخت دست بشر در فضا، تجهیزاتی دارند که طوفان‌های خورشیدی را رصد کرده و چگالی پروتون‌ها را در هر سانتی‌متر مکعب اندازه‌گیری می‌کنند.

در مغناطیس‌سپهر[۴] زمین، کابل‌هایی به شکل رشته‌ یا صفحه‌هایی از جنس پلاسما، جریان‌ الکتریکی پدیدآورنده‌ی شفق‌ قطبی را حمل می‌کنند. این ساختارهای پلاسمایی که در آزمایشگاه‌ و فضا رفتار یکسانی دارند، انرژی را از پلاسمای مغناطیس‌سپهر (پلاسماکره)[۵] گرفته و به قطب‌ها انتقال می‌دهند تا قطب‌های مغناطیسی را روشن کنند.

نور شهرها و شفق‌های قطبی هر دو به وسیله‌ی مداری الکتریکی می‌درخشند. اگر مداری وجود نداشته باشد، نوری هم وجود نخواهد داشت. ما بر اساس تجربه می‌دانیم کدام قسمت‌ها را برای یافتن نقاط اتصال مدار تامین برق شهری جست‌وجو کنیم و می‌دانیم که با قطع شدن این مدار در هر نقطه از آن، نور شهر از دست خواهد رفت.  از طرفی بشر تنها برای چند دهه است که فناوری لازم برای مشاهده‌ی مدار الکتریکی شفق‌های قطبی را در اختیار دارد. ایاکنون می‌توان پرسید که چه مدت زمان لازم است تا تجربیات جدیدمان راهی در اختیارمان قرار دهد که بر اساس آن بتوانیم، همه‌ی مدارهای الکتریکی موجود در فضا را شناسایی کنیم؟

[۱] Substation

[۲] Buzz of Electricity

[۳] Solar wind

[۴] Magnetosphere

[۵] Plasmasphere

مترجم: بهاره مجرد

Translator: Bahareh Mojarrad

Complete the Circuit

۱٫ ترجمه و انتشار حدود ۱۲ متن (به سرپرستی سبا حفیظی)

۲٫ ترجمه و زیرنویس گذاری ۲ فیلم مستند کوتاه و بلند (به سرپرستی کیارش دانش)

۳٫ انتشار سه مقاله عمومی در زمینه‌های علوم‌سیاره‌ای، معرفی مشاهیر و معرفی کتاب، توسط سبا حفیظی، محمدرضا شفیع‌زاده و بهاره مجرد

۴٫ ترجمه و انتشار دو جلد کتاب: توسط سبا حفیظی و کیارش دانش

۵٫ حضور نماینده در کنفرانس سالیانه پروژه آذرخش در سال ۲۰۱۷ که در آریزونا امریکا برگزار شد. (فرشته معماریان)

۶٫ برگزاری هفت سمینار متعدد علمی با همکاری گروه‌های نجومی و دانشگاه‌های مختلف، با مشارکت: سبا حفیظی، محمدرضا شاه‌جهان، محمدرضا شفیع‌زاده و بهاره مجرد

۷٫ برگزاری دو نشست سالیانه اخترفیزیک پلاسما (متاسفانه به دلیل پاندمی کرونا امکان برگزاری نشست سالیانه تا اطلاع ثانوی وجود ندارد.)، با حضور اساتید دانشگاهی و پژوهشگران ایرانی و خارجی از امریکا، استرالیا و بلاروس. محل برگزاری اولین نشست در مرکز علوم و ستاره شناسی تهران و دومین نشست در دانشگاه امیرکبیر با همکاری انجمن های علمی نجوم و فیزیک و نجوم دانشگاه امیرکبیر

۸٫ دعوت از عضو گروه آذرخش پارسی برای سخنرانی در کنفرانس فیزیک و نجوم در اوساکای ژاپن. (محمدرضا شفیع‌زاده)

۹٫ انجام پایان‌نامه با موضوعات مربوط به گروه با عنوان “بررسی ساختارهای الکتریکی بزرگ اطراف سیارات و فضای میان ‌سیاره‌ای” توسط محمدرضا شفیع‌زاده در دانشگاه زنجان به راهنمایی دکتر یوسفعلی عابدینی و مشاوره دکتر مایکل کلاریژ

۱۰٫ ارائه سه مقاله تخصصی در پایگاه آرکایو دانشگاه کرنل امریکا، گردهمایی سالیانه پژوهش نجوم مرکز تحصیلات تکمیلی زنجان و همایش سالیانه نجوم و اخترفیزیک ایران با موضوعات مربوط به سیارک‌ها، مغناطوکره زمین و زلزله‌شناسی توسط سبا حفیظی، محمدرضا شاه‌جهان، محمدرضا شفیع‌زاده، دکتر عابدینی، دکتر کلاریژ، بهاره مجرد

۱۱٫ کسب جایزه علمی جشنواره دانش‌آموزی سینا توسط دو تن از دانش‌آموزان خوب کشوران که طرح پژوهشی ایشان با راهنمای این مجموعه انجام شد، با موضوع دولایه‌های پلاسما در انفجارهای ابرنواختری، فاطمه فلامرزی و نرگس گودرزی به راهنمایی محمدرضا شفیع‌زاذه

در صورتی که مایل هستید اصل و مشروح گزارش فعالیت‌های ما را بخوانید می‌توانید آن‌را از طریق گزینه دانلود دریافت نمایید.

دانلود

چکیده مقاله به شرح زیر می‌باشد:

چکیده
در این پژوهش، با بررسی داده‌های الکتریکی به دست آمده توسط آشکارسازهای ماهواره‌های ون‌آلن، با استفاده از روش تبدیل فوریه سریع داده‌های الکتریکی، ساختار پلاسمای مغناطوکره زمین در ناحیه پلاسماکره و کمربندهای ون‌آلن تعیین گردید، بررسی‌های انجام شده مبتنی بر فرضیات ارائه شده توسط هانس آلفون و آنتونی پرات استوار بود. مطالعات گذشته مبتنی بر فرضیات فیزیک پلاسما و داده‌های ماهواره‌های قدیمی بود، نتیجه تحلیل دادههای الکتریکی به کار رفته توسط ما می‌تواند به عنوان آزمون فرضیات پیشین مطرح شود، همچنین نشان می‌دهد که ساختار پلاسما در این ناحیه از مغناطوکره به صورت دولایه پلاسما یا دولایه الکتریکی در مقیاس بزرگ است.

برای دریافت اصل مقاله میتوانید از طریق بخش نظرات و یا ایمیل اقدام نمایید.

وبینار میدان مغناطیسی به عنوان فاکتور زیست پذیری سیارات، توسط محمدرضا شاه جهان – دانلود

وبینار آشنایی با مغناطوکره زمین، توسط محمدرضا شفیع زاده – دانلود

نشانی اینستاگرام ما: @persiantbolts

برای آشنایی بیش‌تر با موضوعات وبینارها توضیحات مختصری درباره آن‌ها را قید کرده‌ایم:

فاکتور میدان مغناطیسی به عنوان زیست پذیری سیارات
برای زیست پذیر بودن یک سیاره عوامل متعددی را می توان نام برد که فاصله مناسب از ستاره مادر، وجود آب مایع بر سطح آن و اتمسفر مناسب از آن جمله اند. در این ارائه به میدان مغناطیسی که ایجاد کننده شرایط پایدار در سطح سیاره است به عنوان یکی دیگر از فاکتورهای زیست پذیری سیاره ای می‌پردازیم.
آشنایی با مغناطوکره زمین
مغناطوکره به محدوده فضای اطراف سیارات گفته می شود که ذرات باردار در آن ناحیه تحت تاثیر میدان مغناطیسی سیاره قرار می گیرند، تغییرات مغناطوکره زمین در زندگی انسان ها نیز محسوس است، در این ارائه به بررسی ساختار مغناطوکره و تاثیرات آن بر زندگی بشر می پردازیم.

مباحث مربوط در این نشست علمی در حوزه تاثیرها و کاربردهای فیزیک پلاسما در نجوم می باشد و مخاطبین می توانند پس از هر ارائه با موضوعات پژوهشی جدیدی در حوزه نجوم آشنا شده و در آینده با مشاوره گروه آذرخش پارسی آن را ادامه دهند.

همچنین شرکت در این نشست فرصتی برای عضویت رایگان در گروه پژوهشی آذرخش پارسی خواهد بود که علاقه مندان طی آن در بازه زمانی یک ساله در صورت موفقیت در انجام یک طرح پژوهشی و َشنایی با روش تحقیق و مقاله نویسی به عنوان عضو پیوسته در این گروه انتخاب می گردند.

حضور در این نشست برای عموم علاقه مندان آزاد است.

ثبت نام در نشست پلاسما اخترفیزیک

معرفی سخنرانان و موضوعات ارائه شده در نشست:

والاس تورنهیل

والاس تورنهیل از موسسین پروژه آذرخش است، و دارای مدارک تحصیلات تکمیلی هم در فیزیک و هم در مهندسی برق الکترونیک از دانشگاه کانبرای استرالیا است، زمینه پژوهشی وی درباره نقش الکترومغناطیس و پلاسما در اخترفیزیک و همچنین درباره جریان شناسی مدل های علمی در فلسفه علم است، تورنهیل عضو پیوسته انجمن IEEE است و مقالات متعددی در زمینه پلاسما اخترفیزیک در ژورنال های IEEE به چاپ رسانده است، تورنهیل در این نشست درباره معرفی مدل های جدید غیراستاندارد در کیهان شناسی و بحران ها و چالش های پیش روی فیزیک توضیح می دهد. لازم به ذکر است تورنهیل دارنده مدال طلای آکادمی علوم Telesio-Galilei و همچنین برنده جایزه فلسفه علم NPA Sagnac در دانشگاه مریلند امریکا می باشد.

ارائه این سخنرانی به زبان انگلیسی و به صورت ویدئوکنفرانس زنده خواهد بود.

ایگنه باگاشوف

ایگنه باگاشوف، پژوهشگر فیزیک نظری در زمینه QCD در پژوهشکده مشترک انرژی و تحقیقات هسته ای SOSNY دانشگاه مینسک بلاروس می باشد که در زمینه اخترفیزیک هم مطالعات و پژوهش هایی انجام داده است، فعالیت های وی در حوزه اخترفیزیک بیش تر در زمینه نقش جریان های بیرکلند در فضای میان سیاره ای و فضای اطراف منظومه شمسی بوده است که ارائه ایشان در این نشست هم به همین موضوع اختصاص دارد.

جریان های بیرکلند از ساختارهای پلاسما هستند که در فیزیک خورشید یا انفجارهای ابرنواختری مشاهده شده است، مطالب مرتبط با این جریان ها را می توانید از طریق جست و جو در همین سایت نیز دنبال کنید. جریان های بیرکلند در فضای اطراف منظومه شمسی در صورت مشاهده می توانند پاسخگوی بسیاری از سوالات ما در زمینه فیزیک بین ستاره ای و منظومه شمسی باشد.

ارائه این سخنرانی به زبان انگلیسی و به صورت ویدئوکنفرانس زنده خواهد بود.

دکتر نرگس فتحعلیان

دکتر نرگس فتحعلیان، عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور و دانش آموخته دانشگاه های مرکز تحصیلات تکمیلی زنجان و صنعتی شریف در رشته فیزیک و اخترفیزیک است، زمینه پژوهشی ایشان در زمینه فیزیک خورشید است و مقالات ایشان در زمینه فیزیک تاج خورشید در ژورنال ها و کنفرانس های مختلف به چاپ رسیده است. موضوع ارائه ایشان در این نشست حلقه ها و شراره های تاج خورشیدی خواهد بود، تاج خورشید به عنوان آخرین لایه جو خورشید شناخته می شود و پدیده های حلقه ها و شراره های خورشید مربوط به این ناحیه می شود، این دو پدیده از موضوعات مورد بحث و چالش برانگیز در زمینه فیزیک خورشید است.

محمدرضا شفیع زاده

محمدرضا شفیع زاده، دانش آموخته دانشگاه زنجان در رشته فیزیک با موضوع پژوهشی در زمینه مگنتوسفر زمین با راهنمایی دکتر عابدینی و مشاوره دکتر مایکل کلاریژ است، او از موسسین گروه پژوهشی آذرخش پارسی و برنده جایزه اسکولارشیپ سال ۲۰۱۵ پروژه آذرخش در آریزونای امریکا می باشد. از وی مقالاتی در زمینه نقش فیزیک پلاسما در ساختار سیارک ها و علوم سیاره ای و همچنین نقش آزمایشگاه های پلاسما در شبیه سازی های اخترفیزیک در کنفرانس های داخلی و بین المللی وجود دارد. موضوع ارائه وی در این نشست ساختار دولایه های پلاسما در مگنتوسفر زمین است.

مگنتوسفر یا مغناطوکره فضای تحت تاثیر میدان مغناطیسی زمین گفته می شود که بیش ترین تاثیر پذیری را از بادهای خورشیدی دارد، ساختار مغناطوکره از زمان کشف آن تا کنون مورد بررسی های مختلفی قرار گرفته است، بنا بر داده های ماهواره های موجود در مغناطوکره یکی از ساختارهایی که برای آن می توان تصور کرد، ساختار دولایه های پلاسما است، ما قبلا درباره این ساختار در این سایت توضیحاتی داده بودیم، با این حال در این ارائه مغناطوکره، ساختار دولایه پلاسما و داده ای ماهواره ای از ابتدا معرفی خواهند شد.

شیرین زندیان

شیرین زندیان، دانش آموخته هواشناسی با موضوع پژوهشی “اثرات رعد و برق و بی هنجاری های یون سپهری” با راهنمایی دکتر جغتایی از دانشگاه یزد است، دارای سابقه پژوهشی در زمینه زمان سنجی ستارگان متغیر گرفتی و ارائه مقاله در این زمینه در ژورنال بین المللی، ارائه مقاله در زمینه اثرات رعد و برق در سمپوزیوم بین المللی دینامیک و تابش جوی روسیه و کنفرانس بین المللی ژئوفیزیک ایران است، همچنین وی در حال حاضر در طرح پژوهشی فوتومتری از یکی از کهکشان های اقماری آندرومدا با مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات ایران IPM، همکاری دارد. وی در این نشست با موضوع جو سیارات دیگر ارائه خواهد داشت، نکته حائز اهمیت آن است که فیزیک پلاسما نقش موثری در فیزیک جو دارد و در توضیح اتمسفر لحاظ می گردد.

سبا حفیظی

سبا حفیظی، سمینار درسی خود را در رشته زلزله شناسی موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران با موضوع ارتباط بین فعالیت های خورشیدی و زلزله های زمین با راهنمایی دکتر فتاحی (ریاست مرکز سن یابی موسسه ژئوفیزیک و پژوهشگر دانشگاه آکسفورد) ارائه داده است، زمینه پژوهشی وی در زلزله شناسی سن یابی است، اما دارای سابقه پژوهشی در زمینه علوم سیاره ای به خصوص در زمینه سیارک ها و دنباله دارها می باشد، وی مترچم کتاب “دنباله دارهای الکتریکی” است که مربوط به یکی از مدل های نوین درباره دنباله دارها است، او در این نشست با موضوع سمینار تحقیقاتی خود در دانشگاه ارائه خواهد داشت.

با توجه به صدمات مالی و جانی زمین لرزه ها، دانشمندان همواره در پی راهی برای پیش بینی این رویداد طبیعی و کاهش صدمات ناشی از آن بوده اند. اما هیچ یک از روشهای پیش بینی به طور کامل و بدون نقص قادر به پیش بینی نبوده اند، چرا که زلزله امری به واقع پیچیده است. پس از تلاشهای ناموفق در پیش بینی، دانشمندان چندین عامل را به عنوان پیش نشانگر زلزله در نظر گرفتند که با مانیتور آنها بتوانند از آنها به عنوان یک زنگ خطر برای وقوع زلزله ی احتمالی استفاده کنند. در این ارائه قصد داریم با تکیه بر مطالعات علمی گزارشی بر رصد فعالیتهای خورشیدی و ارتباط آن با زمین لرزه ها ارائه کنیم. و به این سوال پاسخ دهیم که آیا فعالیتهای خورشیدی میتوانند به عنوان یک پیشنشانگر مورد مطالعه قرار بگیرند؟

کیارش دانش

کیارش دانش، دانش آموخته فیزیک از دانشگاه مازندران است، وی تحقیقات خود در زمینه پلاسما اخترفیزیک را در زمینه اخترفیزیک ستاره ای، تولد ستارگان و ستارگان نارس آغاز کرده است، او مترجم کتاب پلاسمای اخترفیزیکی است، این کتاب از رفرنس های درسی دانشگاه مری کوئن لندن محسوب می گردد که سال گذشته توسط انتشارات رمز به چاپ رسید، وی در این نشست با موضوع شوک های الکترومغناطیسی در فضای بین ستاره ای ارائه خواهد داشت.

فضای میان‌ستاره‌ای توسط پدیده‌های مختلفی آشفته می‌شود که انفجارهای ابرنواختری تنها یک نمونه از آنها هستند. در این انفجارها، با افزایش فشار، ناحیه‌ی آشفته شده گسترش پیدا کرده و اگر گسترش آن از یک حد مشخص فراتر رود، یک جبهه‌ی شوک شکل می‌گیرد که هدایت کننده‌ی آن گسترش فشار خواهد بود؛ به جریان‌های ورودی به این جبهه‌ی شوک، شوک یا موج شوک گفته می‌شود. بنابراین می‌توان گفت که خود شوک، یک اختلال یا آشفتگی غیرقابل بازگشت، برپایه‌ی فشار و دینامیک شاره‌ها است.

پرستو غزنوی

پرستو غزنوی، از جمله معدود دانشجویانی است که در رشته زمین شناسی ایران طرح پژوهشی خود را در دانشگاه تهران با موضوع شخانه ها و شهاب سنگ ها با همکاری اساتیدی از سازمان فضایی سوئد و مرکز مطالعات و آموزش علوم زمین فرانسه می گذراند. موضوع ارائه وی در این نشست درخشندگی سطحی گانیمد و پلاسمای مشتری خواهد بود.

مشتری به دلیل فعالیت های الکترومغناطیسی زیاد خود تاثیر گذاری زیادی روی قمرهای نزدیک خود به خصوص اقماری گالیله ای دارد، به عنوان مثال تاثیر آن بر روی قمر آیو پیش تر معرفی و مورد بررسی قرار گرفته است که مطالبی از آن در همین سایت نیز قابل مشاهده است، اما این ارائه به درخشندگی های جالب توجه سطح گانیمد اختصاص دارد که می تواند گفت شاید تحت تاثیر پلاسمای مشتری باشد.