مریخ جهانی پر رمز و راز است

ناسا در تاریخ ۱۸ نوامبر۲۰۱۴ ، فضاپیمای تحقیقاتی اتمسفر مریخ و تحولات فرار گازهای اتمسفری ( Mars Atmosphere and Volatile Evolution Mission; MAVEN) را به سمت این سیاره برای یک ماموریت پژوهشی پرتاب کرد. این فضاپیما به‌منظور پژوهش بر روی لایه‌ی بالایی اتمسفر(Upper Atmosphere)، یون‌کره(Ionosphere) و چگونگی تعامل این لایه با بادهای خورشیدی ارسال شده است و به ابزارهای گوناگونی برای اندازه‌گیری پدیده‌های مختلف مجهز شده که می‌تواند اطلاعات ارزشمندی به تئوری جهان الکتریکی بیافزاید.

ابزارهای همراه عبارت‌اند از:

• ابزار آنالیز‌گر الکترون‌های‌ بادهای خورشیدی به منظور اندازه‌گیری الکترون‌های یون‌کره
• ابزار آنالیز‌گر یون‌های بادهای خورشیدی برای اندازه‌گیری یون‌های مغناطوپوش(Magnetosheath)
• پروب لانگمویر(Langmuir Probe) به منظور مشخص کردن امواج گرمایی یون‌های در حال فرار و تابش‌های شدید ماورای بنفش وارد شده از سمت خورشید
• طیف‌سنج ماورای بنفش برای اندازه‌گیری ویژگی‌های لایه‌ی بالایی اتمسفر
• مغناطیس‌سنج برای اندازه‌گیری باقی مانده‌ی میدان مغناطیسی مریخ

دیدگاهی همگانی از سیاره‌ی مریخ که در مقاله‌ی قبلی ماموریت MAVEN به چاپ رسیده است:

“روزی روزگاری، در حدود ۴ میلیارد سال پیش، مریخ همانند زمین گرم و مرطوب بود. آب مایع روی سطح آن در بستر رودخانه‌ها جاری بوده و به سمت دریاهای کم ژرفا جریان داشته است. یک اتمسفر ضخیم همانند یک پتو آن را گرم نگه داشته است.”

این افسانه‌ای است که منجم‌ها برای دلداری دادن به خودشان تعریف می‌کنند.

قطر مریخ چیزی در حدود ۶۷۹۳ کیلومتر است که تقریبا نصف قطر زمین است. دمای میانگین آن ذاتا در حدود ۶۳- سلسیوس است که این میانگین برای زمین ۱۳+ درجه‌ی سلسیوس است. چگالی هواکره‌ی آن  برابر با آن است که روی قله‌ای با ارتفاع ۶ برابر قله‌ی اورست، بلندترین قله‌ی زمین، بایستیم که این مقدار تقریبا برابر با کم‌تر از ۱% چگالی هواکره‌ی زمین است. مریخ سردتر از آن است که دانشمندان علوم سیاره‌ای باور دارند لایه‌ای منجمد و پهناور، سطح این سیاره را پوشانده است، زیرا میانگین دمای خاک در طول یک سال بسیار کم‌تر است.

در عرض‌های جغرافیایی شمالی و جنوبی، کربن‌دی‌اکسید یخ زده و به حالت جامد درمی‌آید و سطح مریخ را با یخ خشک پنهان می‌کند. این پدیده دلیل پایان یافتن ماموریت ققنوس(Phoenix mission) در مریخ است: این مریخ‌پیما در فصل زمستان در یخ‌های خشک به قطر تقریبا یک متر به دام می‌افتد. از آن‌جایی که  هواکره‌ی مریخ بسیار نازک است، آب یخ‌زده به یکباره تصعید شده و به بخار آب تبدیل می‌شود، بنابراین یخ یا آب مایع در این شرایط در محیط آزاد باقی نخواهد ماند. چگونه مریخ و زمین به‌طور چشمگیری با یک دیگر اختلاف دارند؟

این اظهارات بخشی از مناقشه برانگیزترین موضوعات در علوم سیاره‌ای به شمار می‌رود. اغلب پژوهشگران بر این باورند که زمانی مریخ میزبان آب مایع روی سطحش بوده است. دره‌ها و تنگه‌هایی که به نظر می‌رسد جریان آب آن‌ها را شکل داده است، همه‌جا روی سطح سیاره دیده می‌شوند. مریخ‌پیمای کنجکاوی مواد معدنی را یافته است که دانشمندان بر این باورند، به سال‌ها زمان نیاز است تا زیر آب به وجود آیند.  به‌طور کلی، فراوانی ترکیب‌های کربنی آن‌قدر کم هستند که نمی‌توان گفت که این مقدار از کربن دی‌اکسید گم شده از هواکره‌، صرف تشکیل این ترکیبات معدنی شده‌ باشد.

تنها یک پیشنهاد باقی خواهد ماند، سیاره هواکره‌ی خود را به مرور زمان از دست داده است. آیا تابش‌ها و یا بادهای خورشیدی باعث تحلیل رفتن هواکره شده است، زیرا سیاره فاقد میدان مغناطیسی کروی شکل است؟ چه مقدار از ذرات هواکره‌ گریخته‌اند؟

ماهواره‌ی MAVEN، در پایین‌ترین نقطه‌ی مدار بیضوی خود، به ارتفاع ۱۲۵ کیلومتری سطح مریخ می‌رسد و در دورترین نقطه به ارتفاع ۶۰۰۰ هزارکیلومتری از سطح، بنابراین تیم عملیات امیدوارند که بتوانند داده‌های کافی برای یافتن پاسخ به این سوال که چرا این مقدار از کربن‌دی‌اکسید باقی مانده است، در حالی که گازهای دیگر هواکره از دست رفته‌اند.

طبق آخرین مقاله‌ی منتشر شده، “… جریان‌های الکتریکی القا شده از طریق بادهای خورشیدی و ارتباط الکتریکی با لایه‌ی بالایی اتمسفر مریخ هستند. این جریان‌های الکتریکی انرژی بادهای خورشیدی را از طریق میدان‌های الکتریکی و مغناطیسی به ذرات انتقال داده و موجب شتاب گرفتن ذرات و فرار آن‌ها به فضای بیرون هواکره می‌شود.”

همان‌طور که قبلا هم گزارش شده است، داده‌های فضاپیما‌ی MAVEN نشان می‌دهند که مریخ با نرخ ۱۰۰ گرم بر ثانیه، یا تقریبا سه میلیون و صدهزار کیلوگرم در یک سال، هوا‌کره‌ی خود را از دست می‌دهد. این گروه تحقیقاتی بر این باورند که مریخ زمانی همانند زمین بوده است تا این که به مرور زمان”دیناموی داخلی” (Internal Dynamo) آن تا جایی سرد و جامد شده است که هیچ آهن مذابی برای تولید یک میدان مغناطیسی کروی‌شکل و جامع باقی نمانده است.

سوالات مطرح شده در دفاع از جهان الکتریکی شامل این موارد خواهند بود:

ارتباط میان هواکره‌ی یک سیاره و رفتار یک خورشید الکتریکی چیست؟ آیا شرایط مریخ می‌تواند مثالی برای یک ارتباط الکتریکی باشد؟ آیا شرایط کنونی مریخ تشابی است که می‌تواند شواهدی مبنی بر رویدادهای فاجعه‌بار در در گذشته‌ی نه‌چندان دور یک سیاره باشد؟

استفان اسمیت

متن اصلی

مترجم: بهاره مجرد

The Mars Expert

Translator: Bahareh Mojarrad

بزرگ ترین سوال این است که چرا سمت دور و سمت نزدیک ماه انقدر با هم متفاوت اند؟

ماه به صورت کشندی (tidally) به زمین قفل شده است. و به همین دلیل، همیشه یک سمتش را به زمین نشان می‌دهد. قسمت نزدیک توسط مریا (سطح همواری که ماه و مریخ را پوشانده) ی تیره و هموار فراگرفته شده که ظاهرا نتیجه‌ی برخوردهای شدیدی است که دریاهایی از ماگما به جا گذاشته اند. اما سمت دور مریای کمی دارد و توسط چاله های زیادی گود شده است.

پوسته‌ی سمت نزدیک فقط ۶۰ کیلومتر ضخامت دارد، که با ۳ تا ۵ کیلومتر از رگولیت پوشانده شده- ذرات شبه سنگ و سنگ های ساییده شده ی ماه.

سمت دور بسیار ضخیم‌تر است، تا جایی که معتقدند دلیل جابجایی مرکز جرم ماه است.

پوسته‌ی سمت دور ۱۰۰ کیلومتر ضخامت دارد، ۱۰ تا ۱۵ کیلومتر آن با رگولیت پوشیده شده است. و به صورت بسیار وسیع توسط چاله‌هایی که اکثرا هم‌پوشانی دارند مفروش شده است.

قدرت میدان الکتریکی روی ماه

به علاوه، ماه آثار الکترومغناطیسی‌ای نشان می دهد که دقیقا همان الگوی تقابل متقاطر از سمت نزدیک تا دور را نمایش می‌دهد. ناحیه‌های با بالاترین کنتراست در ضخامت پوسته و مغناطیس به شمال در سمت نزدیک و به جنوب در در سمت دور منحرف شدند. آن‌ها مستقیما با هم مخالفت می‌کنند.

مدل استاندارد در طول سال‌ها، هنگام تلاش برای توضیح طبیعت متقاطر ماه تغییرکرده است. زمانی، این تئوری می‌گفت: زمین، از آن سمت ماه که مقابل زمین است در برابر ضربات محافظت می‌کند. پیروی از این تئوری تا زمانی که آنالیزهای استاتیک نشان دادند قطر بسیار کوچک زمین به نسبت ماهِ در حال گردش نمی تواند جلوی بیشتر از یک درصد سیارک‌ها را بگیرد، ادامه داشت … که به سختی قابل شناسایی‌اند و اصلا برای توضیح تراکم چاله‌ها مناسب نیستند.

نیمکره ی شرقی ماه، سمت چپِ قسمت نزدیک ماه

عقیده ی علمی رایج بر این قرار است که ماه زمانی ساخته شد که حجمی در اندازه‌ی مریخ با زمین برخورد کرد و ذراتی را پراکنده کرد که از به هم پیوستن آن‌ها، ماه در گردش زمین بیش از ۵٫ ۴ میلیارد سال پیش به وجود آمد. حدود ۹٫ ۳ میلیارد سال پیش یک دوره بمباران سنگین باعث ایجاد چاله‌های فشرده و قسمت درونی مذاب شد.

سپس حدود ۲٫ ۳ میلیارد سال پیش آتشفشان‌ها چاله‌های فشرده را در سمت نزدیک، درون شکاف‌ها در پوسته‌ی نازک‌تر با گدازه‌های آتشفشانی پرکرد تا مریا را به صورت جامد درآورد. سمت دور که پوسته‌ی ضخیم‌تری دارد جریان مواد مذاب آتشفشانی کم‌تری تجربه کرده بنابراین چاله‌هایش را حفظ کرده است.

یک تئوری عمومی دیگر پیشنهاد می‌دهد، چون زمین در زمان بمباران اولیه، توده‌ای از سنگ مذاب بوده، تابش مادون قرمز و نیروهای کشندی(tidal)، سمت نزدیک ماه را به اندازه‌ی کافی گرم کردند تا سرد شدنش به صورت سنگ جامد به تاخیر بیفتد. سمت دور بسیار سریع‌تر خنک شد و چاله‌های به وجود آمده از بمباران اولیه را حفظ کرد.

هر کدام از این تئوری‌ها سعی می‌کند تفاوت در تراکم چاله‌ها را با استفاده از گرانش توضیح دهد، اما در درجه‌ی اول برای توضیح این که چرا پوسته‌ی سمت دور ضخیم‌تر است به مشکل می‌خورد. یک مدل گرانشی پیش‌بینی می‌کند که مرکز جرم ماه باید رو به زمین باشد. برخی فکر می‌کنند ماه زمان بمباران و پایان آتشفشان دور خودش چرخیده است، با این حال هیچ مکانیزمی که باعث این پدیده شده باشد قابل قبول نیست.

مجمع جهان الکتریکی هم تئوری‌هایی برای توصیف دوگانگی سطح ماه دارد. این نظریه با پرسیدن سوالات بیشتری برای دریافت دید بهتر از مسئله شروع می شود.

عجیب است که تراکم چاله‌ها روی سمت دور و نزدیک به طور تقریبی به اندازه‌ی تراکم چاله‌ها در قطب‌ها نیست. اسلایدهای زیر مقایسه‌ی قطب شمال و جنوب و سمت نزدیک و دور را نشان می‌دهند. توجه کمی به آن وجود دارد، اگر هم باشد که به عنوان بی‌هنجاری و استثنائات در تئوری‌های استاندارد قلمداد می‌شوند، که بی پاسخ باقی مانده‌اند.

راه دیگر برای بررسی بیشتر، نگاه کردن به عکس های کل‌نگر (holistic) تر است. برای مثال سیاره‌ها و قمرهای دیگر چگونه اند؟ مریخ هم در قطب‌هایش طرح‌های مارپیچی دارد، همانطور که توسط کلاهک‌های یخی قطبی در شمال و جنوب مشخص شده است. با این که چرخش روی یخ‌ها واضح است، طرح های مارپیچی، به صورت عمقی در سنگ های زیرین ایجاد شده‌اند.

قطب جنوب مریخ

قطب شمال مریخ

آیا الگویی در حال ظاهر شدن است؟ نگاهی به ضخامت پوسته‌ی مریخ و تراکم چاله‌ها، شباهت‌هایی را نشان می‌دهد. تغییر تراکم چاله‌ها از نیم‌کره‌ی هموار به نیم‌کره‌ی پرچاله نشان می‌دهد که مریخ متقاطر است. چگالی پوسته و آثار مغناطیسی هم از همین الگو پیروی می‌کنند.

واضح است که آثار مغناطیسی با رسوب‌های تیره و چرخشی در نیم‌کره‌ی جنوبی مطابقت دارد، مشابه چگونگی مطابقت مغناطیس ماه با طرح‌های روی سطحش. همانند ماه، ویژگی‌های متقاطر مریخ، در تضاد مستقیم‌اند.

در حالی که اطلاعات کمی برای استناد وجود دارد، سیارات و قمرهای دیگر ویژگی‌های مشابهی نشان می‌دهند. عطارد، کالیستو، انسلادوس، تریتون، و پلوتو یک سطح هموار و یک سطح با چاله‌های کوهستانی دارند.

مرزها معمولا دارای لبه‌ی ضخیم اند، همانطور که به عنوان مثال در عکس پایین تقاطع مرزهای یک چاله‌ی دنباله‌دار روی گانیمد نشان داده شده است.

حرکت علامت توقف چاله روی گانیمد

یک نظریه‌ی علمی باید تلاش کند تا این مشابهت‌ها را در یک روش کل‌گرایانه نشان دهد و به دنبال مشترکات علت‌ها و تاثیرات بگردد.

روش استاندار، به یک جسم بزرگ برای اضافه کردن کمی گرانشِ محرک متوسل می‌شود تا عجایب و بی‌هنجاری‌های زمین شناختی را شرح دهد. با توجه به تفکر رایج،  ضخامت پوسته‌ی متقاطر روی مریخ نتیجه‌ی فشار مورب است که در اوایل تاریخ مریخ، پوسته را از نیم‌کره‌ی شمالی شکسته است. چون فشار برخورد به سیاره‌ی قرمز یک ضربه ی زود گذر وارد کرده، کل پوسته ذوب نشده و پوسته‌ی شمالی نازک‌تر از پوسته‌ی جنوبی باقی گذاشته مانده است.

ولی تئوری‌های وابسته به برخورد همچنان ژئوفیزیک‌دانان را با مشکل توضیح دادن این که چرا هم ماه هم مریخ تنها در یک نیم‌کره مغناطیده شده‌اند باقی گذاشته است. با توجه به جدیدترین تئوری، آثار مغناطیسی حاصل از جریان دینامی مواد داخلی مذاب است. امروزه نه ماه و نه مریخ، هسته‌ی دینامی فعال ندارند.

تئوری دینامی روی ماه، براساس گردش هسته‌ی مذاب پس از تشکیل ماه است. این پدیده یک اثر مغناطیسی برجا گذاشت که پس از دوباره ذوب شدن بعد از بمباران سنگین، در یک نیم‌کره از بین رفت.

متاسفانه سن سنگ‌های مغناطیده شده نشان می‌دهد که دینام ماه باید تا ۷٫ ۳ میلیون سال پیش کار می‌کرده، یعنی چیزی در حدود ۸۰۰ سال بعد از تشکیل ماه. این زمان طولانی‌تر از زمان پیش بینی شده برای چرخش طبیعی، به منظور خنک کردن مواد مذاب درونی است. هسته‌ی کوچک ماه باید حدود چند صد میلیون سال پیش خنک می‌شد. بنا براین امروزه دانشمندان نجومی به دنبال نیروهای گرانشی بیشتری جهت حفظ مدل دینامی‌شان می‌گردند.

درباره‌ی مریخ، هیچ وقت فهمیده نشد چرا نیم‌کره‌ی شمالی‌اش هیچ میدان مغناطیسی‌ای ندارد. بر اساس شواهد این اثر یک ویژگی قدیمی است که باید قبل از تمام شدن دینام و همچنین رویداد فشارِ فرض شده تشکیل شده باشد. بنا بر این باید مغناطیده باشد.

چندین تئوری فاقد عمومیت (تک کاره) در نظر گرفته شدند (ad hoc). شاید شمال، خاصیت مغناطیسی‌اش را در حضورآب از دست داده، یا شاید برخوردهایی بعد از اتمام داینامو بوده که خاصیت مغناطیسی شمال را از بین برده است. تئوری‌ای به تازگی پیشنهاد شده که بیان می‌کند فشارها، دماهای متفاوتی ایجاد کردند که به دایناموی یک تک نیم‌کره اجازه‌ی مغناطیده کردن تنها نیم‌کره‌ی جنوبی سیاره را داده است.

تئوری فاقد عمومیت دیگر(ad hoc)، دخالت اجرام بزرگ ناشناخته را پیشنهاد می‌کند، همانطور که علم معاصر سعی می‌کند این شکاف‌های پیدا شده روی ونوس، گانیمد، اروپا، کارن و دیون را توضیح دهد. شاید یک قلموی گرانشی…

شواهد ثابت می‌کند که همه‌ی سیارات و اقمار تخلیه‌های الکتریکی شدید را از برخورد نزدیک با اقمار و سیارات همسایه در طول تشکیلشان تجربه کرده‌اند، زمانی که دینامیک مداری منظومه شمسی متفاوت بود.

یک تفسیر الکتریکی اصلاح شده می‌تواند مطرح شود. مناطق قطبی جریان‌های گردابی را ، مشابه شفق‌های قطبی در روی زمین- از حجمی با بار متضاد در نزدیکیشان تجربه کردند.

چاله‌ها و چرخش‌ها نتیجه‌ی تخلیه‌ی الکتریکی و فرسایش کاتدی در یک قطب هستند که سطح را کنده‌کاری می‌کنند. قطب مخالف، تخلیه‌ی الکتریکی را توسط انباشتگی آندی ماده تجربه می‌کند به این صورت که ماده را به حالت گنبدی‌شکل از سیاره‌ی نزدیک به داخل می‌کشد و همینطور ذرات را از قطب در حال فرسایش به سمت داخل جاروب می‌کند را تجربه می‌کند.

همانطور که در قطب‌ها جریانی بین اجرام تشکیل شده، که در طول سطح و از داخل پیش می رود و دنبال کانال‌های رسانا برای اتصال کوتاه می‌گردد. ذرات یونیزه جو پلاسمایی ضخیمی می‌سازند، تخلیه‌ی الکتریکی رخ می‌دهد، که در طول نیمه‌ی عرض جغرافیایی پیش می‌رود و روی سطح سیاره شکاف ایجاد می‌کند.

همان نتیجه امروز می تواند به عنوان شاهدی با مقیاس گسترده‌تر روی زمین باشد. شفق‌های قطبی، جریان‌های خورشیدی را که به سمت اتمسفر در جریان است را به تصویر می‌کشند و کمربندی از آذرخش در طول عرض جغرافیایی ساختار دیفرانسیلی و متمایز بار و تخلیه به صورت رعد و برق شدید را نشان می‌دهد. تاثیرات آب و هوا، زمین لرزه و آتشفشان با جریان خورشیدی زیاد و کم می‌شود.

نیروی الکترومغناطیسی طبیعی پتانسیل بار را در صفحات جریان جرقه زننده تفکیک می‌کند. و در حالی که یک نیم‌کره را دچار فرسایش کاتدی می‌کند همزمان ماده‌ی مغناطیده را در آند رسوب می‌دهد. مواد را دسته‌بندی می‌کند و ترجیحا آن را به صورت آرایه‌های آشفته رسوب می‌دهد که در واقع وابسته به این ویژگی‌ها دیده می‌شود.

این جریان‌های پر انرژی کوه‌ها را ساختند، برجستگیهای آتشفشانی و گردبادهای الکتریکی ایجاد کردند، سنگ‌های بستر را ذوب کردند و چاله، جریان‌های مواد مذاب آتشفشانی و دره‌های باریک و عمیق به جا گذاشتند- شکاف‌هایی از آذرخش‌های عظیم. ذرات و خرده سنگ‌هایی که نیم‌کره را پوشاندند، گازهایی که در لایه‌هایی از ذرات منفجر می‌شوند را به دام می‌اندازند و چاله‌ها و تپه‌هایی به آرایه‌ی آشوبناک شکاف‌های ناشی از صاعقه و افتادن سنگ‌ها اضافه می‌کند.

این فرآیندها حتی امروز هم ادامه دارد. در عطارد، مریخ، ماه، دنباله‌دارها و حتی سیارک‌هاها مثل سِرِس کنده‌کاری‌های الکتریکی مداوم و همیشه در جریان نشان می‌دهند که تخلیه‌ی درخشان و دنباله‌های از ماده‌ی یونیزه شده در پاسخ به جریان‌های خورشیدی خارج می‌کنند.

این شواهد نه تنها در مقیاس بزرگ که در تمام سطوح جزییات وجود دارد. در پایین، تعدادی مثال از ویژگی‌های غیرعادی سیاره وجود دارد که می‌تواند بدون به وجود آمدن تناقض یا مبالغه کردن احتمالات، علم فیزیک و یا تخیلات، به صورت الکتریکی توضیح داده شود.

کار زیادی برای فهم فیزیک تشکیل منظومه شمسی، بافت زمانی آن و دینامیک مداری که باعث رویدادهایی در انواع مورفولوژی که امروزه دیده می شود، باقی می ماند.

از آن جایی که تئوری جهان الکتریکی، نظریه‌ای بین رشته‌ای کل‌گرایی را فراهم می‌کند، شواهد بیشتری برای تکیه کردن به این نظریه وجود دارد. رویدادهای مبادله‌ی بار الکتریکی سیاره‌ای در تاریخ بشری ثبت شده اند.  رویدادهای مشهود در مریخ و زهره در یک بسترالکترومغناطیسی و نتایج آن اینجا روی زمین در یک پروژه‌ی اسطوره‌شناسی جمع آوری شده که جمیعا به آذرخش های خدایان مربوط می‌شود. دیوید تالبوت ابعاد ثبت تاریخی را در سلسله‌ی ” بحث‌هایی درباره‌ی آسمان بیگانه ” توضیح می‌دهد.

تقاطر، یک موضوع ثابت در مورفولوژی سیاره برای تمام سیارات سنگی و قمرها است. طبیعت دوقطبی ذاتی الکترومغناطیس از مقیاس زیر اتمی تا کیهانی، نیروهای زیادی تولید می‌کند که نه تنها سیاره و قمر، که ستاره و کهکشان و تمام جهان الکتریکی را به وجود می آورد.

برای مطالعه بیش تر لینک های زیر معرفی می شوند:

Electrical Discharge Scarring of Planets and Moons | Space News, an interview with Stephen Smith

Electrical Scarring of Planets and Moon, Part 2 | Space News

Astronomers Have No Idea How Planets Form

Did Van Gogh Paint This? by Andrew Hall

Hexagonal Craters on Mercury and The Craters are Electric by Micheal Goodspeed

Episode 3, Symbols of an Alien Sky — the Lightning-Scarred Planet, Mars

نویسنده: آندرو هال

مترجم: راشده روشنی

منبع:

https://www.thunderbolts.info/wp/2015/12/20/the-antipodal-moon/

دهانه Aorounga (آئورونگا) عکس سه بعدی که در بالا آمده بیش از ۱۹ مایل(۳۱ کیلومتر) قطر دارد که در بیابان صحرا نیز تنها مورد دهانه با این ساختار نیست این تصویر سه بعدی حاصل مرکز علوم فضایی و سیاره شناسی دانشگاه نیو برونسویک کانادا است که توسط دکتر کارلوس روبرتو به دست آمده، مختصات این دهانه N19’ ۶’E 19’۱۵’ است، در حالیکه برای ساختار دهانه Kebira (کبیرا) در لیبی نیز می توانیم چنین مختصاتی را بیاوریم: N24’ ۳۰’ E25’۰’. همان طور که می بینید هر دو دهانه در یک ناحیه و در زمینی نامنظم واقع شده اند، که شباهت زیادی به سطح مریخ دارند (به Google map  مراجعه شود.) از دیگر شکل های مشابه این دهانه ها ، دهانه Oasis است، که در جهت کمی مایل به غرب دهانه Kebira در تصویرماهواره می توان آن را مشاهده کرد.

یکی از جالب ترین رویدادها در Aorounga، شیارهای موازی غیر عادی و شیارهایی است که به خوبی از میان چشم انداز های اطراف و از خود دهانه عبور می کند. والاس تورنهیل و دیگر طرفداران  مدل الکتریکی اینطور بیان می کنند که این پدیده یکی از رایج ترین شواهد قوس های الکتریکی بر بدنه های صخره ای در منظومه شمسی به شمار می رود. شیارهای عمیق و پرتگاه های دالبری شکل مانند زخم جراحی برجا مانده از قوس الکتریکی مشاهده شده در ویژگی های مریخ طبق مدل الکتریکی است. همچنین الگوی دهانه بسیار شبیه به “پایه ستون های دهانه ای” روی مریخ است که توسط مدارگردهای ناسا مشاهده شده است، حتی نمونه های بیش تری از آن ها به صورت طبقه طبقه در دهانه های مریخ یافت می شود. مثالی از فضاپیمای نقشه بردار سراسر مریخ نیز در زیر مشاهده می شود:

مثالی از Mars Global Survey

مطبوعات با استناد به گزارشی از دانشگاه بوستون Kebira را جزو ساختارهای چند میلیون ساله لیست کرده اند. اما، آیا درباره این نمونه صادق است؟ آیا بمباران الکتریکی شدید که توسط جامعه علمی پذیرفته شده در سن ظاهری تاثیر دارد؟

یکی از روش های رایج سن سنجی ،بویسله ی اندازه گیری نرخ ایزوتوپ های عناصر خاص است. برای مثال اورانیوم ۲۳۵ با نیمه عمر۷۰۰ میلیون سال به سرب ۲۰۷ تبدیل می شود و این به این معناست که وقتی سنگ برای اولین بار تشکیل شد، شامل مقدار معینی از اورانیوم۲۳۵ و هر ۷۰۰ میلیون سال یکبار نصف مقدار اورانیوم ۲۳۵ مصرف شده و به سرب ۲۰۷ تبدیل می شود.

تخمین سن نمونه های معدنی بسته به اینکه آن نمونه از زمانیکه برای اولین بار شکل گرفته است تا امروز چقدر عمر کرده اگر از رادیواکتیویته یا انفجار یا گرما یا الکتریسیته تاثیر گرفته باشد، هرگونه اندازه گیری عمر آن نادرست خواهد بود.

از این رو اگر چند میلیارد ژول تخلیه ی الکتریکی برای حفر دهانه به قطر ۱۹ مایل کافی باشد و به زمین ضربه بزند، پالس های اشعه ی ایکس و گاما میزان خرابی نسبت ایزوتوپی را به شدت تغییر می دهد و شایه عناصر جدیدی را در صخره ها شکل می دهد.

به این دلیل و دلایل دیگر اینطور میشود استنباط کرد که می توانیم بگوییم Kebira  ودهانه های اطرافش شاید باقی مانده های رویداد های الکتریکی بوده اند. آن هم زمان هایی قبل از آنکه زمین شناسان تصور کنند.

استفان اسمیت

مترجم: پرستو غزنوی

پانوشت: دهانه کبیرا از جمله دهانه های معروف و جنجال برانگیز بین زمین شناسان است که مشکوک به دهانه برخوردی شهاب سنگی بود، ولی اصالت شهاب سنگی بودن آن مردود شد و در حال حاضر عامل ایجاد آن و سن آن ناشناخته مانده است، دهانه های دیگری نیز مشابه کبیرا چنین وضعیتی دارند.

دهانه آئورونگا در حال حاضر جزو ساختارهای برخوردی یا اخترداغ فهرست بندی شده است، ولی در مدل الکتریکی ایجاد آن بر اثر قوس عارضه های الکتریکی شناخته می شود.

Aorounga Crater , Translator: Parastou Ghaznavi

هرگونه استفاده و یا بازنشر این اثر با ذکر نام “بخش فارسی پروژه آذرخش” امکان پذیر است.

مریخ نورد “فرصت” در ۵ ژانویه ی ۲۰۰۴ پس از گذراندن پروازی شش ماهه در Meridiani Planum فرود آمد.این کاوشگر برای گذراندن حدود شش ماه در بیابان یخ زده ی مریخ برنامه ریزی شده بود ، ولی داده های جمع آوری شده ی آن ، مدیران ناسا را متقاعد کرد، که برای مدت نامحدودی به فعالیت خود در سطح مریخ ادامه دهد.

کاوشگر “فرصت” از نظر جایگاه در وهله ی دوم نسبت به  دوقلوی خود به نام Spirit (روح) بود.با این حال در ژانویه ی ۲۰۰۹ ،مریخ نورد” Spirit “در تپه ی شنی گیر کرد و قادر به مانور و تغییر مکان خود به جایی که باتری آن توسط صفحات خورشیدی اش شارژ شوند ، نبود. پس از آنکه نیروی خود را در سرمای شدید مریخ از دست داد، در ۲۴ مارس ۲۰۱۰ ارتباط آن با زمین قطع شد.در ۲۵ ماه می ۲۰۱۱ ناسا اعلام کرد که دیگر تصمیم ندارد به مریخ نورد “Spirit”سیگنالی ارسال نماید و این به معنای پایان کار این کاوشگر بود..این در حالی ست که کاوشگر “فرصت” هنوز سالم و قادر به حرکت است.

فرصت اطلاعات دقیق و مفصلی از توپوگرافی مریخ و ترکیبات شیمیایی آن مهیا نمود.به نظر میرسد سطح مریخ غنی از دی اکسید سیلیکون یا به عبارتی دیگر کوارتز و انواع اکسید های آهن همچون مگنتیت و هماتیت است.

در میان یافته های “فرصت” تعداد زیادی گوی تحت عنوان “بلوبری ” شناسایی شده اند.توجه داشته باشین که لفظ “بلوبری”به دلیل رنگشان به آنها اطلاق نمیشود بلکه به دلیل سایز و فراوانی آنها ست و به قدری فراوان اند که استیو اسکوآیزر از آنها به عنوان “بلوبری بر روی کیک مافین “یاد میکند. تیم ماموریت از حضور و پیدایش آنها بر روی صخره های بزرگ شگفت زده شده است  .قسمت هیجان انگیز اکتشاف این بلوبری ها شباهت زیادشان به سنگ های گوی مانند ، تحت عنوان “Moqui marbles ” (سنگ های درمانی ، به شکل توپ های کوچک که سطح آنها با هماتیت پوشانیده شده است و برای رفع درد و خستگی و سایر موارد درمانی ، به صورت موضعی بر روی بدن استفاده میشوند) بر روی زمین میباشد که بیشتر در قسمت های جنوب غربی آمریکا یافت میشوند.آنها به دلیل ساختار داخلی خاصشان  بسیار عجیب میباشند.در بیشتر آنها  پوسته ای آهنی ،هسته ی ماسه ای را پوشانده است.آنها همچنین به صورت جاسازی شده در دیوار دره ها و بر روی تخته سنگ های بزرگ  نیز پیدا شده اند.

بر روی مریخ این بلوبری ها در اندازه های مختلف میباشند.با اندازه های بسیار کوچک،همچون ماسه که از افقی تا افق دیگر همه جا رو پوشانده است و یعضی دیگر در سایز های بزرگترهستند که در بین شکاف سنگ های چند ضلعی یافت میشوند.همچنین معمولا در دشت های وسیع همراه با کوارتز های چند ضلعی همراه اند و علت این پدیده هنوز برای دانشمندان سیاره ای شناخته شده نیست.

حضور انواع مختلفی از اکسید آهن نشان میدهد که آن اتفاقی که در مقیاس بزرگ امروزه میبینیم در گذشته اتفاق افتاده است.این که چه زمانی این اتفاق افتاده جای حدس و گمانه زنی ست.بیشتر گروه های تحقیقاتی درباره ی مریخ حدس میزنند که در گذشته جوی چگال و غنی از اکسیژن وجود داشته است که به آهن اجازه داده به صورت اکسید بر روی پوسته ی این سیاره حاضر شود.برخی دیگر پیشنهاد میدهند که در گذشته اقیانوسی عظیم از آب بر روی سطح مریخ وجود داشته که به پوشیده شدن سطح آن توسط هماتیت کمک نموده است.درمریخ تپه هایی به ارتفاع یک کیلومتر از دانه های هماتیت و شکاف هایی عظیم که از آنها پر شده اند با دریاهایی به طول صد ها کیلومتر و عمق ده ها متر ازاین دانه ها یافت میشود.

تبدیل عنصری تحت اثر Z-پینچ در هیچ یک از نظریه های کنونی و مرسوم در نظر گرفته نشده است،بنابراین تنها چند روش برای آزمایش ها باقی مانده است.به نظر میرسد ته نشینی و نوترکیبی شیمیایی، استدلال اصلی محققان درمورد مریخ باشد.بنابراین نظریه های آنها درباره ی تکاملش اغلب با یکدیگر متناقض بوده است.تکیه بر فرضیه های که نیروهای الکترومغناطیسی را ندید میگیرند همیشه منجر به نتیجه گیری های نادرستی میشود.

اینکه هماتیت سیاه رنگ از نزدیک با رنگ سفید سیلیکون اکسید ،در یک سنگ ، گره خورده است،عجیب میباشد.آیا بین سیلیکون و هماتیت بر روی مریخ ارتباطی وجود دارد؟آیا میتوان تصور کرد که تخلیه ی الکتریکی باعث تبدیل عناصر بر روی سیاره ی سرخ شده است:اصلاح ساختار اتمی سیلیکون (با ۲۸ ذره در هسته ی آن) و تبدیل آن به آهن (با ۵۶ ذره در هسته)؟احتمالا این ارتباط بتواند ویژگی سنگ های Moqui marbles با ترکیب آهن اکسید و سیلیکون اکسید را توضیح دهد.

استفان اسمیت

لازم به ذکر است نقش دکتر فیروز نادری، از مدیران برجسته و شناخته شده این پروژه و ناسا در این عملیات ستودنی و فراموش نشدنی است.

ترجمه فاطمه طهماسبی

Happy Anniversary

Translator: Fatemeh Tahmasebi