پلاسما از جدیدترین و آخرین یافته های تاریخ علم فیزیک است که توانست خیلی زود خود را در تمام گرایشات مهندسی و علوم طبیعی وارد کند، با ظهور پلاسما در فیزیک کم کم توانست پای خود را در علم نجوم باز کرده و بسیاری از مواقع نجومی را توضیح دهد تا این که امروز ما اصطلاح پلاسما اخترفیزیک را به عنوان یک اصطلاح آکادمیک یا روی جلد بسیاری از کتاب های تخصصی می بینیم.

گروه آذرخش پارسی یکی از گروه های نجومی فعال است که در زمینه نقش پلاسما در اخترفیزیک و کیهان شناسی فعالیت میکند، از آن جا که چه در حوزه عملی و چه در گستره تئوری روز به روز به نقش پلاسما در کیهان شناسی، اخترفیزیک و فیزیک فضا اضافه می شود تا جایی که وزارت علوم ایران نیز امسال در بازنگری و به روز رسانی مقاطع تحصیلات تکمیلی فیزیک، درس فیزیک فضا مبتنی بر پلاسما را برای رشته فیزیک پلاسما اختصاص داد ما مصمم تر شدیم تا بیش تر از قبل این زمینه را برای علاقه مندان و به خصوص دانشجویان فیزیک، پلاسما و گرایشات نجوم معرفی کنیم.

مباحثی که در این نشست به آن ها خواهیم پرداخت: ابرنواخترها و فیزیک ستارگان، فیزیک فضا و مگنتوسفر زمین، کیهان شناسی پلاسما و کاربرد آزمایشات پلاسما در علم نجوم، فیزیک جو و هواشناسی و دنباله دارها خواهد بود.

هدف ما بر این است که شرکت کنندگان پس از نشست ارتباط خود را با ما حفظ کنند و پل ارتباطی با تک تک سخنرانان برای ایشان وجود خواهد داشت، انجام کار پژوهشی سرلوحه و هدف اصلی مجموعه آذرخش پارسی است، بنابراین هدف اصلی ما از انجام این نشست جذب پژوهشگران به عنوان عضو علاقه مند و انجام پیشنهاده های تحقیقاتی ایشان است.

لازم به ذکر است در پایان هر سخنرانی و همچنین در طول برنامه موضوعات پژوهشی مرتبط با مباحث ارائه شده در نشست به شرکت کنندگان ارائه خواهد شد که هریک از ایشان پس از نشست با ارتباط با گروه آذرخش میتوانند به عنوان پیشنهاده پژوهشی با مشاوره پژوهشگران این مجموعه تحت عنوان عضو ناپیوسته گروه به پژوهش بپردازند و در نهایت ماحصل کار ایشان بسته به کیفیت، به صورت مقاله در کنفرانس یا ژورنال داخلی یا بین المللی منتشر خواهد گردید.

 لازم به ذکر است سخنرانان خارجی به صورت ویدئوکنفرانس زنده و به زبان انگلیسی ارائه خواهند داشت.

درباره ثبت نام:

مهلت ثبت نام در این نشست تا ۳۰ امرداد بوده (به هیچ عنوان قابل تمدید نمی باشد) و هزینه ثبت نام برای متقاضیان یکصد هزار تومان خواهد بود که برای دانشجویان ۷۰% تخفیف در نظر گرفته شده است، همچنین به کلیه شرکت کنندگان گواهی حضور ارائه شده و امکان ارتباط با کلیه سخنرانان برای انجام کلیه فعالیت های پژوهشی فراهم خواهد بود و شرکت کنندگان واجد شرایط می توانند پس از نشست در صورت تمایل به عنوان عضو ناپیوسته گروه آذرخش پارسی به فعالیت با این مجموعه ادامه دهند.

ثبت نام این رویداد از طریق تارنمای ایوند انجام می پذیرد، بدین منظور برای ورود به منوی ثبت نام از اینجا اقدام کرده کرده و یا وارد لینک زیر شوید.

https://evand.com/events/نشست-علمی-پلاسما-اخترفیزیک-۳۱۶۵

برای طرح گونه سوال پیرامون مسائل علمی نشست از طریق زیر اقدام کرده

Email: info@persiantbolts.com

Telegram: https://t.me/Persiantbolts , https://t.me/Astroclub

و برای هرگونه سوال پیرامون مسائل مالی و یا اجرایی با مرکز علوم و ستاره شناسی تهران تماس بگیرید:

تهران، میدان قدس، خیابان شهید کبیری (دزاشیب)، خیابان عمار، کوی شهید صالحی(عرفات)، شماره ۲۲، مرکز علوم و ستاره شناسی تهران

۹۶۰۲۷۰۱۲

سایت مرکز علوم و ستاره شناسی تهران

قابل توجه دانشجویان و اعضای فعال باشگاه نجوم مرکز علوم و ستاره شناسی تهران، در روز برگزاری نشست مدارک لازم را به همراه خود داشته باشید، در غیر این صورت ثبت نام شما به صورت آزاد لحاظ می گردد.

معرفی سخنرانان:

والاس تورنهیل

والاس تورنهیل از موسسین پروژه آذرخش است، و دارای مدارک تحصیلات تکمیلی هم در فیزیک و هم در مهندسی برق الکترونیک از دانشگاه کانبرای استرالیا است، زمینه پژوهشی وی درباره نقش الکترومغناطیس و پلاسما در اخترفیزیک و همچنین درباره جریان شناسی مدل های علمی در فلسفه علم است، تورنهیل عضو پیوسته معتبرترین انجمن علمی جهان یعنی IEEE است و مقالات متعددی در زمینه پلاسما اخترفیزیک در ژورنال های IEEE به چاپ رسانده است، تورنهیل در این نشست آخرین مقاله خود را که به تازگی به چاپ رسیده ارائه خواهد داد و در زمینه مدل الکتریکی ستارگان توضیح می دهد. لازم به ذکر است تورنهیل دارنده مدال طلای آکادمی علوم Telesio-Galilei و همچنین برنده جایزه فلسفه علم NPA Sagnac در دانشگاه مریلند امریکا می باشد.

ارائه این سخنرانی به زبان انگلیسی و به صورت ویدئوکنفرانس زنده خواهد بود.

مایکل کلارژ

مایکل کلارژ، دارای مدرک دکترای فیزیک از دانشگاه Brandis امریکا است، وی پژوهشگر ارشد انستیتو تحقیقاتی Ronin و همچنین عضو ارشد پروژه بزرگ سافایر امریکا در زمینه پلاسما اخترفیزیک است، وی حدود پانزده سال از زندگی پژوهشی خود را در زمینه ستارگان نوترونی دوتایی و جریانات پلاسما در تلسکوپ آرسیو گذرانده است و امروزه در زمینه برهم کنش های الکترومغناطیسی خورشید و مگنتوسفر سیارات فعالیت می کند. وی در این نشست درباره فیزیک مگنتوسفر (مغناطکره) زمین سخنرانی خواهد کرد.

ارائه این سخنرانی به زبان انگلیسی و به صورت ویدئوکنفرانس زنده خواهد بود.

محمدرضا شفیع زاده

محمدرضا شفیع زاده، از موسسین و مدیران گروه آذرخش پارسی، برنده جایزه بین المللی پروژه آذرخش در سال ۲۰۱۵ آریزونای امریکا، کارشناسی مهندسی فیزیک پلاسما و دانشجوی کارشناسی ارشد فیزیک دانشگاه زنجان با موضوع پژوهشی “دولایه های پلاسما در مگنتوسفر سیارات”، ریاست اسبق انجمن علمی فیزیک واحد علوم و تحقیقات تهران، ارائه مقالات متعدد در حوزه علوم سیاره ای در کنفرانس های داخلی و بین المللی و ثبت مقاله در ژورنال های بین اللمی، ارائه دهنده و مروج مدل های نوین کیهان شناسی مبتنی بر پلاسما برای منجمین آماتور و یا سمینارهای دانشگاهی در شهرهای مختلف ایران، موضوع ارائه: معرفی مدل کیهان شناسی پلاسما و نقش آزمایشات کاربردی پلاسما در شبیه های اخترفیزیک

شیرین زندیان

شیرین زندیان، کارشناسی ارشد هواشناسی با موضوع پژوهشی “اثرات رعد و برق و بی هنجاری های یون سپهری” دانشگاه یزد، دارای سابقه پژوهشی در زمینه زمان سنجی ستارگان متغیر گرفتی و ارائه مقاله در این زمینه در ژورنال بین المللی، ارائه مقاله در زمینه اثرات رعد و برق در سمپوزیوم بین المللی دینامیک و تابش جوی روسیه و کنفرانس بین المللی ژئوفیزیک ایران، موضوع ارائه ایشان در نشست: رعد و برق ها و یونوسفر (یون کره) زمین

سبا حفیظی

سبا حفیظی، دانشجوی کارشناسی ارشد ژئوفیزیک موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، دارای سابقه پژوهشی در زمینه علوم سیاره ای و ارائه مقاله به ژورنال های بین المللی در زمینه سیارک ها و پژوهش در زمینه بر هم کنش های الکترومغناطیسی دنباله دار ها و ارائه مقاله در کنفرانس اخترفیزیک ایران، مترجم کتاب “دنباله دارهای الکتریکی” (میتوانید این کتاب را به رایگان از همین تارنما تهیه کنید).

کیارش دانش

فیزیک دانشگاه مازندران، از اعضای فعال باشگاه نجوم ساری، مترجم کتاب Astrophysical Plasmas (پلاسمای اخترفیزیکی) دانشگاه لندن، با مشاوره یکی از نگارندگان و پژوهشگر در زمینه ستارگان نارس و ارائه مقاله در کنفرانس داخلی، موضوع ارائه وی در این نشست ستارگان نارس خواهد بود.

همانطور که می‌دانید طبق مدل پیشنهادی فرد ویپل دنباله دارها توده های یخ و غباری تصور می شوند، که در مداری بیضوی و کشیده به دور خورشید می چرخند. زمانیکه دنباله دار به بخش داخلی منظومه ی شمسی وارد می شود و رفته رفته به سمت خورشید و حضیض مداریش پیش می رود، در اثر مواجه شدن با گرمای خورشید قسمتی از یخ ها و غبارهای خود را از دست می دهد؛ به این صورت که این یخها در اثر گرما ذوب و تبخیر و یا تصعید می شوند و یک کما از جنس بخار آب و یک کما از جنس غباردر اطراف هسته ایجاد می کنند. دنباله دار و کمای آن تحت تاثیر بادهای خورشیدی قرار می گیرند و این باعث کشیده شدن این مواد و بخارات آب در پشت دنباله دارها و تشکیل دنباله ی آنها می شود. (دنباله ای در جهت مخالف حرکتشان به خورشید)
بدیهی است که دنباله دار در هر حرکت مداری مقداری از یخ  و درصد کمی از غبارات خود را از دست می دهد، به این ترتیب پس از سالیان متمادی ممکن است دنباله دار تبدیل به جرمی سخت و غبارآلود شود و تغییرات نوری بسیار کمی را از خود بروز دهد ( تمام یخ دنباله دار از دست می رود و تمامی چیزی که باقی می ماند توده ای غبار و سنگ ریزه است ). به این گروه از دنباله دارها اصطلاحا دنباله دار مرده می گویند. (سیارک TB145که به تازگی از کنار زمین رد شد را دنباله داری مرده می دانند. بسیاری ازسیارکها را می توان در این گروه قرار داد)

تصویر شماره (۱) سیارک ۲۰۱۵ TB 145- اعتبار تصویر: NASA/JPL/Arecibo

مدل الکتریکی دنباله دارها در کنار مدل الکتریکی خورشید به عنوان نظریه ی مکمل، در پیش بینی و توجیه رفتاراین نوع  اجرام آسمانی تطابق بیشتری با داده های رصدی و نتایج حاصل از ماموریتهای فضایی دارد. در واقع یک دنباله دار الکتریکی تنها در یک منظومه ی شمسی الکتریکی که از یک خورشید الکتریکی تغذیه می شود می تواند وجود داشته باشد. این خورشید الکتریکی نیز انرژی اش را از کهکشان راه شیری الکتریکی دریافت می کند. این انرژیها ( انرژیهای الکتریکی) توسط رشته های جریانات بیرکلند وسیعی که در سرتاسر کیهان کشیده شده اند تا میلیونها سال نوری می توانند انتقال پیدا کنند. در واقع خورشید یک آند (الکترود با بار مثبت) در یک فضای پلاسمایی است.

در مدل الکتریکی دنباله دارها، سیارکها و دنباله دارها در یک خانواده جای میگیرند و اصلی ترین تفاوتشان این است که بیشتر دنباله دارها در مدارهای کشیده تری به دور خورشید می چرخند، جنس سیارکها و دنباله دارها تقریبا یکسان فرض می شود و هردوی آنها را بازمانده های برهمکنشهای الکتریکی قویی که در فاز ابتدایی شکلگیری منظومه ی شمسی اتفاق افتاده می باشند.

میدانیم هر دنباله دار بیشتر عمر خود را در فضایی دور از خورشید سپری می کند به عبارت دیگر یک دنباله دار بیشتر عمرش را در فضایی پلاسمایی با ولتاژی بسیار پایین تر از نواحی نزدیک به خورشید می گذراند. اگر این دنباله دار با سرعت کمی وارد فضای نزدیک به خورشید شود فرصت ایجاد تعادل بین بار الکتریکی اش و محیط پلاسمایی اطرافش را پیدا می کند، اما در صورتی که این دنباله دار با سرعت زیاد به سمت خورشید و فضای باردار مثبت اطرافش در حرکت باشد افزایش سریع میدان الکتریکی بر دنباله دار و غلاف پلاسمایی نامرئی آن تاثیر می گذارد و باعث گسترش غلاف پلاسمایی می شود. (ولتاژ این نواحی مثبت با کمتر شدن فاصله ی دنباله دار از خورشید بیشتر می شود.)

وقتی میدان الکتریکی در سطح دنباله دار به حد معینی برسد، جرقه های الکتریکی شروع به شکل گیری می کنند. (شکلگیری جتها و دنباله و توجیه خوردگیهای سطحی دنباله دارها) وغلاف پلاسمایی دنباله دار شروع به درخشیدن می کند. در صورتی که جرقه های جتهای کاتدی به یکباره ایجاد شوند ،یک دنباله دار ممکن است ناگهان به قطعات کوچک بشکند و یا با افزایش میدان الکتریکی داخلی، ممکن است این جرم ،همانند یک خازن که تحت فشار بیش از حد قرار گرفته،  بشکند و به قطعات مجزا و یا خرده های بسیار ریز تبدیل شود. این اتفاق ممکن است در فواصل بسیار دورتر از خورشید اتفاق بیوفتد در واقع نواحی که گرمای خورشید در آنها نمی تواند آنقدر شدید باشد که حتی باعث ذوب یخهای دنباله دار شود. طبق گفته ی کارل سیگن ۸۰% از خردشدن و شکستهایی که در مورد دنباله دارها اتفاق می افتد در فواصل بسیار دورتر از خورشید است.

تصویر شماره ی (۲) تصویر شماتیک از مدل الکتریکی دنباله دار- اعتبارتصویر: کتاب الکترونیکی دنباله دارها نوشته والاس تورنهیل و دیوید تالبوت

با پذیرش مدل الکتریکی دنباله دارها ، سیاه بودن سطح دنباله دارها را می توان به دلیل سوختگی ناشی از آرکهای الکتریکی دانست، همچنین به سهولت می توان چرایی پرنورتر و فعالتر بودن دنباله دارهای  بلند دوره و بسیاری پرسشهای دیگر را پاسخ داد.

با توجه به این مدل اگر زمین یا هر جرم دیگری شرایطی مشابه را تجربه کند ( شرایط مشابهی مثل قرار گرفتن در مداری همانند مدار دنباله دارها یا قرار گرفتن در یک میدان الکتریکی قوی و یا تجربه ی یک شوک الکتریکی و…) احتمال اینکه دنباله دار شود وجود دارد.

References:
(۱): A Spectre Haunts the Darkness, Stephan Smith, Dec,10,2010,The Thunderbolts Project
(۲) : Solar Plasmoids , Stephan Smith, May,25,2016, The Thunderbolts Project
(۳) : When Asteroids Become Comets ,Stephan Smith, Apr,7,2006,The Thunderbolts Project
(۴) : The UNIVERSE ELECTRIC – COMET E-book, Wallace Thornhill and David Talbott,2009, By The Thunderbolts Project
(۵) : When Comets Break Apart ,Stephan Smith,jan,19,2006,The Thunderbolts Project

نویسنده: سبا حفیظی