PANSTARRS/311P که با اسم P/2013 P5 نیز شناخته می‌شود سیارکی است که در ۲۷ آگوست ۲۰۱۳ توسط تلسکوپ پان‌استارز به عنوان جرمی عجیب، کشف شد.  این جرم عجیب و حیرت‌برانگیز در مداری شبیه به مدار سیارک‌ها در قسمت داخلی کمربند سیارکی در حال چرخش به دور خورشید بود که در ۱۰ام سپتامبر ۲۰۱۳ دانشمندان دنباله‌های چندگانه‌ی آن را رصد کردند به گفته‌ی دانشمندان دنباله‌های این سیارک درست شبیه به پره‌های یک چرخ بود. ترکیب مدار سیارک‌گون و ظاهر دنباله‌دارگون از این جرم یک “سیارک فعال” ساخت.  پس از این رصد جالب توجه این سیارک توسط برخی دانشمندان به عنوان یک سیارک-دنباله‌دار در گروه “دنباله‌دارهای کمربند اصلی” طبقه‌بندی شد.

دیوید جوییت این سیارک را متعلق به خانواده‌ی سیارکی فلورا در کمربند اصلی می‌داند. این فرض بدان معناست که احتمالا این سیارک از خرده باقی مانده‌های باقی مانده از شکستن یک دنباله‌دار-سیارک بزرگتر دیگر در حدود ۲۰۰ سال پیش باشد. تمام سیارک‌های حاصل از این درهم‌شکستگی در حال حاضر در یک محدودی خاص به لحاظ مداری می‌چرخند و پارامترهای مداری تقریبا یکسانی دارند. با توجه به آنالیز شهاب‌سنگ‌هایی که منشاشان این گروه سیارک‌هاست به این نتیجه رسیدیم که این گروه از اجرام همگی دمایی بالای ۱۵۰۰ درجه‌ی فارنهایت رو تجربه کرده‌اند و در گروه سیارک‌هایی با سنگ‌های دگرگونی قرار می‌گیرند و امکان وجود آب و یخ در آن‌ها تقریبا صفر است.

به دلیل اینکه قبلا چیزی شبیه به این اتفاق رصد نشده بود دانشمندان مشغول یافتن توضیح و توجیه مناسبی برای پاسخ به چرایی به وجود آمدن این پدیده شدند. بعضی دانشمندان فرضیه ی برخورد را برای این مورد بیان کردند.

سرپرست محققان پروژه‌ی بررسی این سیارک دیوید جوییت از دانشگاه کالیفرنیا در لس‌آنجلس اذعان دارد: ” زمانی که ما این موجود را در آسمان رصد کردیم، واقعا متحیر شدیم…، این تحیر زمانی بیشتر شد که ما متوجه ارتباط تغییرات مهیج دنباله‌های آن طی ۱۳ روز با خروج غبارات از شی شدیم.”

برخی از دانشمندان نیز علت این غبار پراکنی‌ها و تشکیل دنباله در یک سیارک را ناشی از سرعت چرخش عجیب و بسیار بالای سیارک به دور خودش دانستند تا حدی که این اسپین باعث پخش شدن غبار از سطح دنباله‌دار به فضا می‌شود. در این نظریه‌ی پیشنهادی برخوردها نمی‌توانند باعث پخش این میزان غبار و تشکیل دنباله‌ها شده باشند چرا که این روند طی ۵ ماه موجب فرسایش تا حد ازبین رفتن این سیارک شده است و به صورت اتفاقی نبوده که بتوان آن را مرتبط با برخورد دانست.

مدل دقیق‌تری که توسط جسیکا آگاروال از مرکز تحقیقاتی ماکس پلانک برای این موضوع پیشنهاد شد این بود که “تشکیل دنباله‌ها احتمالا به خاطر خروج تکانشی غبارات از بدنه‌ی دنباله‌دار است. فشار تشعشعات خورشیدی باعث جریان باریک غبارات از سطح سیارک می‌شود، مدلسازی‌های ما نشان می‌دهد که احتمالا زمانی که چرخش دنباله‌دار به دور خودش سریع‌تر می‌شود گرد و غبار از دست می‌هد. سپس خورشید این غبارات را به صورت دنباله‌های متمایزی که می‌بینیم جاروب می‌کند.”

جوییت شکستن سیارک‌ها را اصولا اتفاقی معمول می‌داند و بیان می‌کند که: ” احتمال اینکه نرخ چرخش سیارک به سرعت بسیار بالا برسد زیاد است چرا که فشار نورخورشید نیروی گشتاوری قویی روی بدنه‌ی آن اعمال می‌کند، اگر سرعت چرخش بسیار بالا باشد گرانش ضعیف دنباله‌دار نمی‌تواند یکپارچگی این جرم حفظ کند و این جرم شروع به تکه‌تکه شدن می‌کند…” اما به نظر می‌رسد این پروسه، پروسه‌ای بسیار زمان‌بر باشد.

اما در مدل الکتریکی معتقدیم هریک از اجرام منظومه‌ی شمسی در صورت قرار گرفتن در شرایطی که یک دنباله‌دار تجربه می‌کند، می‌تواند همانند دنباله‌دار جت، کما و دنباله بروز دهد. درست مثل سیارات که دنباله های مغناطیسی دارند و یا بسیاری از سنتورها که به یکباره دنباله و کما از خود بروز دادند. از آنجایی که این مدل منشا شکل‌گیری دنباله و جت‌ها را دشارژ الکتریکی می‌داند در صورتی که سیارک مورد نظر ما یک شوک الکتریکی دریافت کرده باشد: برای مثال تحت تاثیر دنباله‌ی مغناطیسی (مگنتو تیل) سیارات و یا تحت تاثیر میدان الکتریکی خورشید، بادهای قوی خورشیدی یا یک CME  یا…. قرار گرفته باشد، جای تعجبی ندارد که دنباله و کما تشکیل دهد و یا حتی بشکند.

منابع:

[۱] When is a comet not a comet?, Spacetelescope, 7 November 2013

[۲] Will NASA Rewrite History?, SSchirott,  October 20, 2014, thunderblogs, The Thunderbolts Project

[۳] NASA’s Hubble Sees Asteroid Spouting Six Comet-Like Tails, Hubblesite, 7 November 2013

[۴] When Asteroids Become Comets, Apr 07, 2006 , The Thunderbolts Project

سبا حفیظی

رئادومین قمر بزرگ زحل بعد از تیتان و یکی از اقمار متوسط آن با قطری در حدود ۱۵۲۸ کیلومترمیباشد. تمام سطح قابل دید رئا پر از حفره میباشد که آن را به یکی از کاندیدا های پرحفره ترین اشیائ منظومه ی شمسی تبدیل میکند.یکی ازحفره ها قطری به طول ۳۶۰ کیلومتر دارد و اگر آن را ناشی از برخورد یک سیارک با آن بدانیم،بزرگترین رویداد زمین شناسی  در سرگذشت این قمر میباشد.

یک لکه ی برجسته ی روشن که تقریبا تمام سطح نیمکره را پوشش میدهد،شباهت زیادی به ساختار های درخشانی دارد که در قمر زمین و یا عطارد دیده شده است. دانشمندان علوم سیاره ای معتقدند که که این لکه ها براثر اصابت متوالی که روکش سطحی را بلند کرده و باعث بیرون آمدن مواد زیری شده است  ،به وجود آمد اند. این ساختار های روشن بیشتر شبیه حاصل تخلیه ی الکتریکی هستند و نه برخورد.

لکه بزرگ روشن روی سطح رئا

به عنوان مثال،اطراف یکی از حفره های مرکزی، لکه های روشن خیلی عمیق نیستند بلکه بیشتر شبیه یک لایه ی نازک از ذرات گردوغبار میباشند.آنها احتمالا به هنگام تبدیل شدن سنگ ها به پودر تحت کمان پلاسما،به باد یونی سپرده شده و به عنوان ذرات یونیزه شده به اطراف پخش شده اند.

دهانه حفره بزرگ مرکزی

تقریبا همه ی حفره های رئا در یک تصاعد عددی ایجاد شده اند و تعداد زیادی از حفره های بزرگتر با بیشتر حفره های کوچکتر که به طور تصادفی در اطراف آنها توزیع شده اند، جفت هستند. این حفره های کوچکتر که در حلقه ی اطراف حفره های بزرگتر یافت شده اند متناظر با چیزی هستند که در ماشین تخلیه ی الکتریکی (EDM)  به هنگام چسبیدگی یک جرقه در نیم ثانیه به یکی از لکه ها رخ میدهد.در حالی که جریان اصلی تخلیه ی الکتریکی  در گودال بزرگتر شروع به چرخش میکند ، یک حفره ی کوچکتر تشکیل میشود.برخورد سنگ های فضایی به هیچ وجه قادر به شکل دادن چنین ساختاری نیستند.

حفره های روی رئا

یکی دیگر از پدیده های چشم نواز رئا، گودال بیضی شکلی است که طول بزرگترین قطر آن ۱۱۵ کیلومتر میباشد.یکی از توضیحات متعارف این است که شهاب سنگی که به سطح رئا برخورد کرده در امتداد مسیرحرکت خود در سطح، این گودال را ایجاد نموده است. آن لبه ای که باید در انتها باشد کجاست؟ چرا حلقه ی برجسته ی اطراف، در اثر حرکت سنگ و یخ در انفجار شهابسنگ  با زاویه ای کم در آن  ایجاد نشده است؟ و برای چه آن حفره – وبه طور کل همه ی حفره های اطرافش – در قسمت پایین مسطح و دارای دیوار های تیز و عمود میباشند؟

گودال بیضی شکل

اینها فقط نمونه ی بسیار کمی از ساختار های عظیمی اند که نشان میدهد رئا،دوران آرام و پایداری را به هنگام تشکیل از ابر سحابی نگذرانده است بلکه احتمالا در شرایط تکاملی سریعی قرار گرفته که سطح آن را همچون ضربات چکش تحت تاثیر قرار داده.همه ی آن چیزی که بیان شد ثبت شرایط تشکیل ترک ها و ناحیه ی پرهرج ومرج  با گودالی غول پیکر به بزرگی کلورادو ، (بدون هیچ باقی مانده ای) است.

گودال غول پیکر روی رئا

با وجود اینکه به نظر میرسد انفجار ها آنقدری عظیم بوده که صخره و تکه های سنگی در سیاره ایجاد کند ، با این حال هیچ قطعه ای یافت نشده است. اگر حفره ها و شیار ها در قوس الکتریکی غول پیکر به وجود آمده باشند به احتمال زیاد سنگ و یخ بخار شده و یا با تبدیل شدن به دانه های کوچیکتر به فضا پرتاب شده اند.

استفان اسمیت

ترجمه: شادی طهماسبی

Resolving Rhea – Translator: Fatemeh Tahmasebi

در این سمینار علاوه بر دانشجویان کارشناسی، چند تن از اساتید دانشکده فیزیک دانشگاه تبریز و تعداد قابل توجهی از دانشجویان تحصیلات تکمیلی حضور داشتند.

انتهای سمینار نیز به پرسش و پاسخ و نقد ارائه سپری شد که از طرف آقای پورجوادی (ریاست محترم هیئت مدیره انجمن نجوم آیاز تبریز و دانشجوی مقطع دکترای فیزیک دانشگاه تبریز) نکاتی در زمینه ارائه انجام شده مطرح گردید که از ایشان کمال تشکر را داریم.

لازم به ذکر است سال گذشته نیز سمیناری با موضوع “معرفی مدل کیهان شناسی پلاسما و جهان الکتریک” به کوشش انجمن علمی فیزیک دانشگاه تبریز و با محمدرضا شفیع زاده و فرزین حسینی برگزار شده شده بود.

در نهایت فرصت ویژه درخواست عضویت ناپیوسته در بخش فارسی پروژه آذرخش ویژه دانشجویان دانشگاه تبریز داده شد، در حال حاضر سه عضو ناپیوسته جدید پس از بررسی سوابق و رزومه ها از این دانشگاه به مجموعه ما اضافه شده است.

همچنین از آقایان محمدحسین طالع زاده و رحیم حیدرنیا از مرکز تحقیقات اخترفیزیک مراغه و آقایان محمد افتخار، علیرضا مرتضوی و مجتبی کمریان از دانشجویان کارشناسی ارشد اخترفیزیک دانشگان زنجان و کلیه گروه های نجومی و افرادی که در اطلاع رسانی این برنامه به ما یاری رساندند کمال تشکر را داریم.

لینک گزارش در انجمن منجمین بدون مرز

تعدادی از تصاویر سمینار:

Farzin Hosseini, Mohammad Reza Shafizadeh and Fatemeh Tahmasebi, University of Tabriz

Mohammad Reza Shafizadeh, University of Tabriz

Mohammad Reza Shafizadeh, University of Tabriz

Mohammad Reza Shafizadeh, University of Tabriz

یکی از مدل های جدید و جالب درباره ماه، مبحث تاثیرپذیری ماه از نیروهای الکترومغناطیسی و به خصوص الکتریکی می باشد، ترجمه این متن توسط فرزین حسینی یکی از سرپرستان بخش فارسی و پرستو غزنوی از اعضای ناپیوسته این مجموعه آماده گردیده است، که منبع اصلی آن در انتها قید شده است.

بشر از ابتدامشاهدات شگفت انگیزی به ماه داشته است. احتمالا اجداد ما درباره سرچشمه و اثرات آن تعمق می کردند.

برای بیش از هزارسال گزارش هایی در مورد پدیده های مربوط به ماه وجود داشته که از یک جسم آسمانی مرده و راکد انتظار آن نمی رفت. توضیحات عجیبی که گوناگونی تابندگی ابرهای قرمزوسبز یا فوران ناگهانی زبانه های زرد و فلاش های شدید نوری را توصیف میکنند. همچنین مشاهداتی با نظریه های  معمول سازگار نیست.

زیرا گمان میشود که ماه گرمای خود را بیش از میلیون ها سال پیش در فضا تمام کرده است و هیچ میدان مغناطیسی قابل بحثی دراین سطح ندارد.  درنتیجه منجمان و اخترفیزیکدانان درمورد پدیده های ماه به عنوان یک شی ناپایدار صرف نظر کردند. از آنجا که بسیاری از مشاهدات به جای استفاده از شواهد و تصاویر اخیر از طریق استنباط های  شخصی سرچشمه می گرفت ، گفته می شد که این وقایع و پدیده ها ساختگی یا غیر قابل اعتماد هستند. با این حال، برخی به طور جدی  در تلاش برای مرتبط کردن داستان های تاریخی با برخورد های فیزیکی بودند:

“این یک ماه درخشان جدید بود و بر طبق معمول در این فاز شاخ هایش به سمت شرق بود؛ ناگهان شاخ بالایی به دو شاخ تقسیم شد. از وسط این جدایی یک مشعل شعله ور برخاست و خارج شد و در یک فضای قابل  توجه آتش و گرما و ذغال و  جرقه قرار گرفت. دراین زمان ماه بهم پیچید، آن طور در اضطراب و از زبان کسی که آن را با چشم خودش دیده بود و برای من تعریف کرد، ماه مثل یک مار زخمی می تپید! و بعد از آن در شکل مناسبش قرار گرفت. این پدیده بارها تکرار شده، شعله ها بطور تصادفی در شکل های متنوع و پیچیده ای ظاهر شده و بعد به حالت عادی خود برگشته اند. بعد از این تحولات ماه از یک شاخ به شاخ دیگر، در تمام مدت این پدیده ها، در طرف سیاه آن ثبت شده است.” (جک.ب.هارتانگ(۱۹۷۶). ” Was the Formation of a 20-km Diameter Impact Crater on the Moon Observed on June 18, 1178?” Meteoritics 11:187-194).

شهاب سنگ ها یکی از نظریات برای پدیدار شدن و ناپدید شدن ناگهانی درخشش های ماه هستند، اگرچه فرضیه ی هارتانگ با شک و تردید همراه است.

تصور دیگر این است که تابش های ماه از خود این قمر سرچشمه نمی گیرند. این منطقی است که فرض کنیم شرایط نامطلوب می تواند به تصورات اشتباهی منجر شود. اتمسفر زمین برای تصاویر تلسکوپ های زمینی دردسر ساز است، بنابراین ممکن است برخی اختلالات شکستی یا بازتابی در داده های گرفته شده ما از ماه وارد شود. اگر رصد ها در شرایط بحرانی انجام شوند،  وضوح تجهیزات یا میزان دید می تواند جزء عوامل موثری در مشاهدات باشند.

از آنجا که گفته میشود برخی از TLP ها مانند یک شمع، مدام روشن و خاموش می شوند، محققان اظهار می کنند که ماه دارای اندوخته ای از گاز است که در زیر سطح آن به دام افتاده اند. در ماه لرزه ها و لغزش های خاک ممکن است باعث از هم گسیختگی حفره ها شود و به گاز اجازه ی خروج به صورت ستون های مه آلود در مقابل نور خورشید را می دهد.

اکثر این زبانه ها در لبه های دریاهای ماه قرار گرفته اند که زمین شناسان بر این باور هستند که مناطق آتشفشانی قدیمی هستند. در تصویر پایین صفحه یکی از تصاویر TLPها است که در “دریای بخارها” قرار گرفته است. ساختار “اینا”(Ina structure) ناحیه ای دیگری است که در آن تصور می شود انفجارات گازی رخ می دهد، اما مدل های استاندارد عمر این قسمت را بیش از ۳ میلیون سال تخمین می زنند، بنابراین تاثیر آن روی مشاهدات جدیدتر با شک همراه است.

این نقطه روشن ممکن است شما را یاد نقاط روشن روی سطح سرس بندازد…

ماه – به نقطه روشن روی سطح آن توجه کنید

این باعث به وجود آمدن سوالی می شود که خواهد پرسید آیا این پدیده های گذرا روی ماه واقعی هستند. سوال توسط تفکیک های آماری اخیر که شامل شواهدی برای آن ها و گزارش های معتبری بود جواب داده شد. چه توضیحی برای ظاهر آن ها ممکن است وجود داشته باشد؟

یک نظریه که نزدیک ترین احتمال را ارایه می دهد مربوط به شارژ و دشارژ الکتروستاتیک مواد روی سطح است. شارژ تماسی ذرات یا شناوری الکتروستاتیکی گرد و غبار نزدیک ماه ممکن است نمایان شوند و از سیاره ی ما قابل رویت شوند. برخی ویژگی های سطح ماه به نظر می رسد خراش های الکتریکی هستند تا اصابت های شدید که در گذشته رخ داده است، بنابراین نیروهای الکترودینامیکی باقی مانده ممکن است در محیط اطراف ماه تا به حال منتظر مانده باشند- به ویژه از آن زمان که مدار ماه وارد و خارج غلاف بارداری می شود که از زمین سرچشمه می گیرد.

برای مطالعه ی بیشتر از رالف جورجنس در مورد تعامل های الکتریکی بین ماه و دیگر اجرام سیاره ای در گذشته می توان به پایگاه Kronia.com  مراجعه کرد.

نوشته شده توسط استفان اسمیت

منبع متن اصلی:

https://www.thunderbolts.info/tpod/2007/arch07/071221lunarphenomena.htm

تصاویر زیر توسط محمدجواد شاه حسینی از کرج انداخته شده است.

خسوف مهر ماه ۹۴ – محمدجواد شاه حسینی

خسوف مهر ماه ۹۴ – محمدجواد شاه حسینی